سه شنبه , می 21 2019
azfa

ابراهیم رشیدی: نسل فرقه دموکرات آذربایجان

گادتب: اکثر نویسندگان به تعلق خود به نسلی خاص، عمیقا وقوف دارند و تعریف روشنی از نسل خویش ارائه می‌کنند که بین آن نسل و نسل‌های قدیمی‌تر و جوانترتمایز داشته باشد. این نویسندگان برای تعیین تفاوت‌های معنادار نسلی، پژوهش‌هایشان را به بازه‌های زمانی ده ساله محدود می‌کنند. شاخصه هر نسل با رویداد بزرگی گره می‌خورد که آنها هنگام وقوع آن واقعه ۱۵ الی ۲۵ ساله بوده و آن را به عینه لمس و حس کرده باشند و فضای ذهنی و فکری آنها در ارتباط با آن شکل گرفته باشد.

ورا بریتن؛ شاعر و نویسنده انگلیسی که هنگام جنگ اول جهانی ۲۱ ساله بود، هم‌نسلی‌های خودش را نسل جنگ می‌داند که بخاطر تجربه آن در دوره جوانی با نسل‌های بعدی متفاوتند و آرتور میلر؛ نمایشنامه نویس آمریکایی (متولد ۱۹۱۵) خود را متعلق به نسل رکود اقتصادی آمریکا (۱۹۲۹-۱۹۳۹) می‌داند.

متولدین ۱۳۰۰-۱۳۱۰ آزربایجان مانند حمید نطقی؛ تورکولوق و پدر روابط عمومی نوین ایران، محمدتقی زهتابی؛ زبانشناس و مورخ، جواد هئیت؛ جراح و محقق تاریخ ادبیات آزربایجان، محمدحسین مبیّن؛ پدر بیماران جذامی ایران و شاعر ادبیات کودک، محمدعلی فرزانه؛ زبانشناس و محقق ادبیات شفاهی آزربایجان، علی کمالی؛ حقوقدان و پژوهشگر ادبیات شفاهی تورک‌های مناطق مرکزی، بهزاد بهزادی؛ حقوقدان و لغتنامه نویس، محمد بی‌ریا؛ سیاستمدار و شاعر، سیدآغا عون‌الهی؛ محقق تاریخ سده‌های میانی آزربایجان، گنجعلی صباحی؛ رمان‌نویس، میرقاسم چشم‌آذر؛ دبیر فرقه دموکرات آزربایجان، صفرخان قهرمانی؛ طولانی‌ترین زندانی سیاسی (با تحمل بیش از سی‌ودو سال حبس) و شاعران نام آشنایی مانند سهند، عباس بارز، بالاش آذراوغلو، کریم مشروطه‌چی، مدینه گلگون، حکیمه بلوری، هاشم ترلان که ۱۵ الی ۲۵ سالگی خود را در دهه بیست سپری کرده‌اند سهم و نقش مهمی در تاریخ و فرهنگ آزربایجان دارند.

دوره شکل‌گیری فکر و اندیشه آنها با اخراج رضاشاه از ایران، فضای آزاد سیاسی، ظهور و سقوط فرقه دموکرات آزربایجان و تحکیم دوباره استبداد پهلوی مقارن بوده که این وقایع در ساخت اندیشه و شخصیت آن نسل تاثیر ماندگاری داشته است ولی از آنجا که اکثر آنها ظهور و سقوط فرقه را از نزدیک لمس کرده‌اند ما از آنها بیشتر با عنوان نسل فرقه دموکرات یاد می‌کنیم.

آشیق یوسف اوهانس (متولد ۱۳۰۶) که این روزها در بستر بیماری است آخرین بازمانده آن نسل می‌باشد. او از آسوری‌های آزربایجان است که نسل‌های قدیمی‌تر آنها همواره خود را جزئی از فرهنگ و زبان فراگیر منطقه یعنی تورکی می‌دانستند و آثار هنری و اندیشه‌های خود را در قالب این زبان می‌ریختند.

برای مثال پدر و پدر بزرگ آشیق یوسف شاعران و خوانندگانی تورکی‌سرا و تورکی‌خوان و نوازنده ساز ملی آزربایجان؛ قوپوز بوده‌اند. اما نسل‌های پیش از آشیق یوسف تحت تاثیر تعالیم و اندیشه‌های میسیونرها و مبلغان ملی-مذهبی ارمنی قرار گرفته بودند.

توجه ویژه حزب دموکرات به حقوق اقلیت‌هایی مانند کردها، ارمنی‌ها، آسوری‌ها و تالشی‌ها باعث شد که یوسف اوهانس برخلاف برادران بزرگترش ساز پدرانش را دردست گرفت. در دوره کوتاه حیات فرقه دموکرات کتاب‌هایی برای اقلیت‌های غیرتورک آزربایجان تهیه شده و مدارس ویژه‌ای برای آنها ایجاد شد. اقلیت‌ها در آن مدارس ابتدا زبان مادری خود را یاد گرفته و سپس در کنار زبان خودشان تورکی را نیز یاد می‌گرفتند.

سند زیر (https://t.me/ibrahimsavalan/645) برگرفته از نمره ۶۴(۳۵۳) روزنامه آزربایجان چهارشنبه ۲۹ آبان ۱۳۲۵ است که خبر افتتاح مدرسه برای آسوری‌های تبریز و تحصیل ۵۳ محصل در آن مدرسه درج شده است.

 

دوباره امتحان کنید

سانسور سازمان‌یافته علیه تاریخ ترک‌ها – تصویر

گادتب: به گزارش مرکز خبر گادتب، به دنبال سخنان مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی …

اعتصاب دوباره کارگران راه آهن تبریز

گادتب: به گزارش مرکز خبر گادتب، روز دوشنبه ۳۰ اردیبهشت ۹۸ کارگران راه آهن تبریز …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *