ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی
گادتب: در پنجماهه نخست سال جاری، استان زنجان با افزایش بیسابقهای در شمار آتشسوزیهای مراتع خود مواجه شده است. بنا بر گزارش فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی استان، تعداد موارد ثبتشده از ۱۶ مورد در مدت مشابه سال گذشته به ۴۷ مورد در سال جاری رسیده(افزایشی نگرانکننده معادل ۱۹۴ درصد)این رقم یعنی در عرض پنج ماه، مراتع زنجان تقریباً هر سه روز یکبار طعمه حریق شدهاند این آمار نهتنها زنگ خطری برای منابع طبیعی منطقه محسوب میشود، بلکه نشانهای از بحرانی عمیقتر در مدیریت زیستمحیطی و توسعه منطقهای است.
افزایش چشمگیر آتشسوزیها را نمیتوان صرفاً به یک عامل محدود کرد. مجموعهای از شرایط طبیعی و انسانی در شکلگیری این وضعیت نقش دارند:
– تغییرات اقلیمی و خشکسالی: کاهش بارندگی و افزایش دما موجب خشکی پوشش گیاهی شده و احتمال شعلهور شدن مراتع را بالا برده است.
– سهلانگاری انسانی: رها کردن آتش، انداختن تهسیگار، و بیتوجهی گردشگران از جمله رفتارهایی هستند که بهسادگی میتوانند به آتشسوزیهای گسترده منجر شوند.
– کمبود امکانات اطفای حریق و فقدان سازوکارهای پیشگیری حوادث در منطقه: نبود تجهیزات کافی، کمبود نیروی انسانی آموزشدیده، و ضعف زیرساختهای امدادی در مناطق روستایی و کوهستانی، کنترل آتش را دشوارتر کرده است.
آتشسوزی در مراتع تنها یک حادثه طبیعی نیست؛ بلکه تبعات گستردهای برای اکوسیستم و جامعه محلی دارد:
– نابودی خاک و کاهش حاصلخیزی آن
– تهدید معیشت دامداران و کشاورزان
– افزایش خطر فرسایش و سیلاب
– کاهش تنوع زیستی و تخریب زیستگاههای بومی
این پیامدها در کنار هم، چرخهای از آسیبهای پایدار را شکل میدهند که بازسازی آن نیازمند برنامهریزی بلندمدت و سرمایهگذاری هدفمند است.
استان زنجان با وجود ظرفیتهای طبیعی، انسانی و فرهنگی، سالهاست که از کمبود امکانات و زیرساختهای توسعهای رنج میبرد. این محرومیت، برخاسته از همان نگاه تبعیضآمیز و تمرکزگرایانهای است که در سیاستگذاریهای کلان کشور خصوصا و به طور مشخص بر علیه ملت تورک آذربایجان جنوبی مشاهده میشود. نتیجه آن، ناتوانی در پیشگیری از بحرانها، ضعف در مدیریت منابع، و بیعدالتی در تخصیص بودجه و امکانات است.
افزایش آتشسوزی در مراتع زنجان، تنها یک هشدار زیستمحیطی نیست؛ بلکه نمادی از بحرانهای عمیقتر در ساختار تبعیض آمیز توسعهای کشور است. مقابله با این وضعیت نیازمند تغییر نگاه، تقویت زیرساختها، آموزش عمومی، و مشارکت فعال جوامع محلی در حفاظت از منابع طبیعی است.
زنجان، همچون دیگر مناطق جغرافیای موسوم به ایران که از جملهی قربانیان تفکر مرکز – پیرامونِ نشات گرفته از نگاه فارس محور محسوب می شود، به عنوان بخشی از آذربایجان جنوبی، روز به روز مرزهای محرومیت را به سوی فلاکت اقتصادی- اجتماعی در مینوردد، سزاوار توجهی عادلانه و سیاستگذاریای مبتنی بر عدالت منطقهای است که درصورت تداوم مظالم و تبعیضهای سیستماتیک، بدون شک شعله های این آتش دامن مسببین شوونیست حاکم بر مرکز را خواهد گرفت.
