GADTB Güney Azərbaycan Demokratik Türk Birliyi
GADTB: The Times of Israel nəşrinin yaydığı məlumata görə, İranla bağlı müharibə fonunda kürd qruplarının rolu müzakirə edilsə də, onların hərbi imkanlarının məhdudluğu, daxili fikir ayrılıqları və xarici dəstəyə etimadsızlıq səbəbilə İran hakimiyyətinin devrilməsində həlledici rol oynaya biləcəyi ehtimalı zəif qiymətləndirilir.
İranla bağlı müharibənin ilk günlərində bəzi analitiklər Tehran üzərində təzyiq yaratmaq üçün hökumətə müxalif kürd qruplarından istifadə edilə biləcəyi ehtimalını irəli sürmüşdülər. Hətta bir mərhələdə ABŞ prezidenti Donald Trump də kürd qruplarının İrana hücum edə biləcəyi ehtimalından danışmışdı. Lakin sonradan ABŞ-ın bu qrupların müharibəyə cəlb olunmasını istəmədiyini bildirmişdi.
Hesabatda qeyd olunur ki, əsasən İraq Kürdüstanı ərazisində yerləşən bir neçə İran kürd silahlı qrupu son illərdə məhdud hərbi fəaliyyət göstərib və onların ümumi qüvvəsi cəmi bir neçə min nəfər kimi qiymətləndirilir.
Bu qruplara İran Kürdüstan Demokrat Partiyası, PJAK və Kürdüstan Azadlıq Partiyası daxildir. Onların hər biri fərqli məqsəd və yanaşmalara malikdir: bəzi qruplar demokratik İran çərçivəsində muxtariyyət tələb edir, digərləri isə müstəqil kürd dövlətinin yaradılmasını müdafiə edir.
Fevral ayında bir neçə kürd qrupunun “İslam Respublikasının devrilməsi və kürdlərin öz müqəddəratını təyin etmə hüququnun təmin olunması” məqsədilə koalisiya yaratmasına baxmayaraq, son illərdə İraq Kürdüstanı rəhbərliyinin siyasi təzyiqləri səbəbindən bu qrupların genişmiqyaslı silahlı fəaliyyət göstərmədiyi bildirilir.
Məqalədə həmçinin qeyd olunur ki, tarixi təcrübə bir çox kürdün ABŞ və İsrail tərəfindən verilən hərbi dəstək vədlərinə ehtiyatla yanaşmasına səbəb olub. Keçmişdə İraqda kürd üsyanları xarici dəstəklə başlamış, lakin siyasi razılaşmalardan sonra bu dəstək dayandırılmış və kürdlər ağır repressiyalarla üzləşmişdilər.
Oxşar hallar Suriyada da baş verib. Burada kürd qüvvələri ISIS-ə qarşı ABŞ-la əməkdaşlıq etdikdən sonra bəzi mərhələlərdə Qərb müttəfiqləri tərəfindən dəstəkdən məhrum qalıb. Bu səbəbdən bəzi kürd liderləri xarici dəstəyə həddindən artıq arxalanmağın riskləri barədə xəbərdarlıq ediblər.
Hesabatda vurğulanır ki, hətta kürd qrupları tərəfindən məhdud miqyaslı əməliyyat başlasa belə, İran cəmiyyətinin böyük hissəsinin bu hərəkəti dəstəkləməsi ehtimalı aşağı qiymətləndirilir.
Eyni zamanda, Tehran rəhbərliyi bu qrupların fəaliyyətinə qarşı son dərəcə həssasdır. ABŞ və İsrailin hücumlarının başlanmasından sonra İran dəfələrlə İraq ərazisində yerləşən kürd qruplarının mövqelərini hədəfə alıb və İraq Kürdüstanı hökumətini silahlı qüvvələrin İran ərazisinə keçməməsi barədə xəbərdar edib.
