
گادتب: ۱۷ نوامبر در تاریخ معاصر آزربایجان، یادآور یکی از مهمترین نقاط عطف در شکلگیری جنبش آزادیخواهی و بیداری ملی این کشور است؛ روزی که با آغاز «جنبش میدان» در باکو، اراده جمعی مردم برای دفاع از هویت ملی، حقوق سرزمینی و آینده سیاسی خود به شکلی گسترده نمایان شد.
در ۱۷ نوامبر ۱۹۸۸، صدها هزار نفر از مردم آزربایجان در میدان آزادی (آزادلیق) باکو، که در آن زمان میدان لنین نام داشت، تجمع کردند. این اعتراضات در واکنش به سیاستهای شوروی در قبال آزربایجان، تحولات قاراباغ، ادعاهای ارضی ارمنستان و بیتوجهی مسکو به مطالبات مردم شکل گرفت.
جنبش میدان؛ صدای بیداری ملی
این تجمع بهتدریج به یک حرکت اعتراضی گسترده تبدیل شد. مردم شبانهروز در میدان حضور داشتند و مطالبات خود را درباره دفاع از تمامیت ارضی، حقوق ملی و مقابله با سیاستهای تبعیضآمیز حکومت شوروی مطرح میکردند.
جنبش میدان تنها یک اعتراض خیابانی نبود. بلکه فرصتی تاریخی برای بازتعریف هویت ملی و تقویت حس همبستگی در میان ملت آزربایجان به شمار میرفت. در جریان این حرکت، پرچم تاریخی جمهوری دمکراتیک آزربایجان نیز بهعنوان نمادی از هویت و استقلال ملی مورد توجه قرار گرفت.
سرکوب اعتراضات و تداوم مبارزه
ر ۲۲ نوامبر ۱۹۸۸، نیروهای شوروی وارد باکو شدند و حکومت نظامی برقرار شد. اما اعتراضات متوقف نشد. سرانجام در شب ۵ دسامبر، نیروهای شوروی با استفاده از تجهیزات نظامی و خودروهای زرهی تجمعکنندگان را بهزور متفرق کردند.
با وجود سرکوب این حرکت، مطالبات ملی و استقلالخواهانه مردم از میان نرفت. جنبش ملی در سالهای بعد گسترش یافت و در روند فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و بازیابی استقلال جمهوری آزربایجان نقش تاریخی ایفا کرد.
در ۱۷ نوامبر ۱۹۹۰ نیز پرچم تاریخی جمهوری دمکراتیک آزربایجان در نشست شورای عالی جمهوری خودمختار نخجوان، به ریاست حیدر علییئو، بهعنوان پرچم رسمی این جمهوری خودمختار پذیرفته شد.
سرانجام در سال ۱۹۹۲، ۱۷ نوامبر بهعنوان «روز احیای ملی» در جمهوری آزربایجان به رسمیت شناخته شد.
۱۷ نوامبر؛ فراتر از یک مناسبت تقویمی
روز احیای ملی، یادآور نسلی است که در برابر سیاستهای تحمیلی ایستاد و با حضور در میدان، خواست ملی خود را به نمایش گذاشت. این روز نمادی از اهمیت هویت، زبان، فرهنگ، همبستگی و اراده ملتها برای تعیین سرنوشت خویش است.
۱۷ نوامبر، روز بیداری و اراده ملی ملت آزربایجان گرامی باد.
ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی