از مدافعین و عاشقان زبان مادری می‌توان به مهندس علیرضا فرشی‌ و اکبر آزاد اشاره نمود که به علت عشق به زبان مادری‌اشان به حبس و تبعید محکوم شده‌اند

گادتب: ملل غیر فارس ساکن در جغرافیای ایران علاوه بر مشکلات سراسری و معیشتی که زاییده عوامل اقتصادی بوده و در کل جغرافیای کشور حاکم است، ظلم و ستم مضاعفی را تحت عنوان ستم ملی و تبعیض مرکز پیرامونی بر اساس جغرافیا و هویت‌ ائتنیکی‌اشان متحمل می‌شوند. و بدین سبب نیز به جرم عشق به زبان مادری و هویت‌شان مجبورند عین مجرمان، بزهکاران، تبهکاران و جانیان بالفطره زندانی شوند.! از حقوق فردی و حق آزادی در جامعه محروم گردند. هیچکدام از این آقایان نه اختلاس گرند، نه سارقند، و نه چپاولگران بیت المال این ملت‌ اند.! اینان فقط و فقط حق طلب، عدالت خواه، منتقد، و عاشقان زبان مادری‌شان هستند.

همانطور که می دانید از طرف سازمان فرهنگی بین المللی یونسکو دوم اسفند ماه هر سال روز جهانی زبان مادری نامگذاری شده است. با این هدف که همگی زبانهای موجود دنیا، زبانهای مادری تمامی انسانها گرامی داشته شوند و از مرگ و زوال این زبان‌ها و همراه با آن ثروت‌های معنوی ملت ها جلوگیری به عمل آید. و دولت‌ها در همگی کشورها چند زبانگی و تنوع فرهنگی را پاس داشته و ارج نهند. امکانات لازمه را برای تدریس زبانهای کلیه ائتنیک‌ها و گروه‌های انسانی فراهم سازند.

اما متاسفانه برخی از کشورها با اینکه خود بیانات یونسکو را تایید کرده‌اند ولی هرگز قدمی عملی در جهت پاسداشت و تدریس زبان‌های مادری اقوام برنداشته‌اند. و علاوه بر اینکه هیچ قدمی برنداشته و این حقوق اساسی انسانی را به رسمیت نشناخته‌اند ، حق تدریس زبان مادری برای همگی انسان‌ها و ملیت‌ها، و گروه‌های انسانی را نیز در ردیف #مسائل_امنیتی قرار داده‌اند.

اعمالِ چنین برخوردها و بستن تمامی مسیرهای قانونی فعالیت، و عدم آزادسازی حقوق ائتنیکی اقوام غیر فارس کشور، خصوصا تورکها، ثمره‌اش فقط و فقط بر علیه نظام جمهوری اسلامی تمام خواهد شد. زیرا که هر حکومتی را فقط و فقط حمایت و رضایت عمومی سرپا نگه می‌دارد نه موشک‌ها و تسلیحات بازدارنده‌اش.! اگر رضایت عمومی در یک جامعه و کشوری نباشد قدرت نظامی ضامن بقای هیچ نظامی نخواهد بود. مصداق این سخنم فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی با آن همه تسلیحات، ارتش مسلح سرخ و جغرافیای عظیم‌اش می‌باشد. صدور احکام ناعادلانه و ظالمانه برای فعالین تورک و نوع برخورد با این فعالین نیز علیه جلب رضایت عمومی ملت تورک آذربایجان است نه در راستای بدست آوردن و کسب آن.!

در تمامی دنیا علت و اساس شکل گیری نهضت‌های آزادیبخش وجود بی عدالتی، ستم، و تبعیض می‌باشد که موجبات پدید آمدن تضادهای سیاسی در جوامع انسانی را سبب می‌گردد. وظیفه و صلاح حکومت‌هایی که ترکیب جمعیت‌ کشورشان به صورت کثیرالمله‌ است در برقراری دموکراسی، اجرای عدالت در تمامی حوزه ها و همزیستی مسالمت آمیز می‌باشد. در تلاش برای کاستن این تضادها و تنش‌های سیاسی است که تبدیل به گسل‌‌ و شکاف‌های ائتنیکی نشود و در نتیجه رویارویی ملی و قومی را دامن نزند . اما رویه قضایی و آرای محاکم و نوع نگاه امنیتی به مسائل زبان مادری، همگی به سوی تشدید نمودن این تضادهای سیاسی است نه کاهش دادن، برچیدن و یا رفع آن.

بیش از چهل و سه سال است که اصلی در قانون اساسی این کشور تدریس و آموزش زبان مادری را برای ما حق مسلم دانسته و دولت را موظف به تهیه کتب و معلمین با بودجه دولتی ساخته است. اما در مرحله‌ اجرایی و عملیاتی کردن به صورت راکت، اجرا نشده و معوق باقی مانده است. (اصل پانزده قانون اساسی)

قانونی که نوشته شده به تصویب رسیده و ملت نیز در همه پرسی قانون اساسی، به آن آری گفته‌اند. ولی اکنون اجرا نمی‌شود چرا و به چه دلیل اجرا نمی‌گردد معماست و آقایان جلوگیری کننده بایستی پاسخگو باشند. و در مقابل این نقض آشکار قانون اساسی و حقوق ملت اگر افرادی چون مهندس علیرضا فرشی پیدا شوند و خواهان اجرای این قانون ها و رفع تبعیضات گردند، و یا کسانی که زبان مادری خود را با گرفتن مراسمات تماما قانونی گرامی بدارند مجرم شناخته شده و به دهها سال زندان محکوم می شوند و یا پرونده قضایی باز کرده راهی دادگاه‌ها می‌نمایند. این چه عدالتی است؟ عدالت علی(ع) به ما این ذلت و خواری را نیاموخته است.

ما فعالان تورک آذربایجان آموخته ایم که تن به بی عدالتی، ظلم، بی قانونی، و خفت ندهیم. و در این راه نیز قدرت و اراده نگسستنی خود را از خداوند عزوجل می‌گیریم. چرا که خداوند انسانها را برابر و آزاد آفریده و تنها تقوا را برای آنان عامل برتری دانسته است.

سخن آخر اینکه حس آزادی و عدالت خواهی و شکل گیری نهضت‌های آزادیبخش با دادن احکام زندان و تحمیل کردن اسارت متوقف شدنی نیست. زیرا دلهایی که رنج اسارت را چشیده‌اند خود می‌توانند پرورنده‌ی مژده‌ی بزرگ آزادی باشند. و اعمال نمودن قوه قاهره (پلیس،زندان،دادگاه) نسخه درمان کننده‌ای برای زدودن آزادیخواهی مدنی، حق طلبی و عدالت خواهی انسان‌ها و ملل نیست. زیرا تا ابد نمی‌توان جوامع بشری و اجتماعات انسانی را از حق حقوق‌شان محروم ساخته و آنان را ناآگاه و جاهل به حقوق خویشتن نگه داشت.!

سعید مینایی – ۱۴۰۰/۷/۲