ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی
گادتب: حکومت یک ساله فرقه دموکرات آذربایجان از ۲۱ آذر ۱۳۲۴ تا ۲۲ آذر ۱۳۲۵ در آذربایجان جنوبی به مرکزیت تبریز، از جمله رویدادهای مهم تاریخ معاصر جغرافیای ایران و آذربایجان است. این واقعه از آنجا که با سیاست های نژادپرستانه رژیم پهلوی تعارض داشت، تاکنون ناشناخته مانده است. اکنون وقت آن رسیده است که فرقه دموکرات آذربایجان از پشت پرده ابهام درآید و در معرض دید و تحلیل نسل جدید قرار گیرد و دستاوردهای فرقه، راهنمای عمل جوان های آذربایجان جنوبی قرار گیرد.
تقویم مختصر حکومت ملی آذربایجان جنوبی:
۳۱ خرداد ۱۳۲۲: انتخاب سید جعفرپیشه وری از تبریز به عنوان نماینده مجلس.
۲۲ تیر ۱۳۲۳: رد اعتبارنامه پیشه وری در مجلس چهاردهم.
اواسط مرداد ۱۳۲۴: مهاجرت پیشه وری از تهران به تبریز.
۱۲ شهریور ۱۳۲۴: تشکیل فرقه دموکرات به رهبری پیشه وری.
۱۴ شهریور ۱۳۲۴: انتشار شماره اول روزنامه آذربایجان.
۱۹ شهریور ۱۳۲۴: پیوستن و ادغام شعبه آذربایجان حزب توده و تشکیلات کارگری به فرقه دموکرات آذربایجان.
۲۹ آبان ۱۳۲۴: برگزاری کنگره بزرگ فرقه دموکرات آذربایجان با حضور ۷۲۹ نماینده از سراسر آذربایجان و افتتاح آن
توسط عظیم خان (برادر ستارخان)
۲۱ آذر ۱۳۲۴: افتتاح مجلس ملی آذربایجان و اعلام رسمی استقرار حکومت خود مختار آذربایجان.
۲۹ بهمن ۱۳۲۴: مسافرت احمد قوام (نخست وزیر شاه) به مسکو با هواپیمای ارسالی ازجانب مسکو.
۱۶ فروردین ۱۳۲۵ :امضا موافقت نامه نفت بین قوام و دولت شوروی.
۸ اردیبهشت ۱۳۲۵: ورود هیئت حکومت خودمختار آذربایجان به تهران به ریاست پیشه وری.
۱۹ اردیبهشت ۱۳۲۵: خروج کامل نیروهای روس.
۲۱ خرداد ۱۳۲۵: ورود هیئت سیاسی – نظامی تهران به ریاست مظفر فیروز به تبریز جهت تکمیل مذاکرات اردیبهشت
تهران و تنظیم متمم هفت ماده ای توافقنامه.
۲۲ خرداد ۱۳۲۵: تأسیس دانشگاه آذربایجان و افتتاح دانشکده های طب، فلاحت و ادبیات.
۲۶ خرداد ۱۳۲۵: راهپیمایی مردم زنجان و خمسه در اعتراض به واگذاری زنجان به دولت مرکزی.
۱ آذر ۱۳۲۵: تخلیه زنجان از نیروهای فرقه دموکرات.
۱۶ آذر ۱۳۲۵: پیشروی قوای ایران به سوی میانه.
۲۲ آذر ۱۳۲۵: سقوط حکومت خودمختار آذربایجان که بر اساس آمار ارتش ۲۵۰۰ اعدام، ۷۰۰۰۰ مهاجر و آواره و زخمی بر جای گذاشت که آمار غیر رسمی از کشته شدن بیش از ۲۰۰۰۰ نفر در راه تبعید و اعدام های صحرایی و درگیری ها حکایت دارد.
