GADTB Güney Azərbaycan Demokratik Türk Birliyi
GADTB: ABŞ ordusunun Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) İranın quru sərhədləri və Xəzər dənizi vasitəsilə qabaqcıl silahların, ikili təyinatlı texnologiyaların və sanksiyalara məruz qalan digər malların daşınmasının qarşısını almaq məqsədilə yeni işçi qrupunun yaradılacağını açıqlayıb.
CENTCOM şənbə günü, 7 noyabrda bildirib ki, “Dəmir Qapı” adlandırılan bu hərbi-mülki işçi qrupu qurumun komandanı admiral Bred Kuperin göstərişi ilə yaradılacaq. Təxminən 20 hərbi və mülki üzvdən ibarət olacaq qrup ABŞ-ın Florida ştatının Tampa şəhərində yerləşəcək.
Bəyanata əsasən, qrup ABŞ-ın digər dövlət qurumları ilə əməkdaşlıq edəcək. Qanunsuz gəlir əldə etmə kanallarına qarşı mübarizə də onun vəzifələri sırasına daxil olacaq.
Bred Kuper bu qrupun yaradılmasını İranın dəniz blokadasının nəticələrini gücləndirmək üçün atılan addım kimi xarakterizə edib. O bildirib ki, CENTCOM-un ABŞ-ın digər dövlət qurumları ilə daha geniş əməkdaşlığı İran hakimiyyətinin “terrorizmi maliyyələşdirmək, silah istehsalı zavodlarını yenidən qurmaq və hərbi potensialını bərpa etmək” imkanlarını daha da məhdudlaşdıracaq.
CENTCOM bəyanatında yeni işçi qrupunun sanksiyaya məruz qalan malların quru sərhədləri və Xəzər dənizi vasitəsilə daşınmasını hansı üsullarla məhdudlaşdıracağı, eləcə də bu vəzifənin icrasının İranın qonşu ölkələri ilə əməkdaşlığı tələb edib-etməyəcəyi barədə məlumat verməyib.
Bu qərar ABŞ-ın İranın cənub limanlarına qarşı tətbiq etdiyi dəniz blokadasının davamı kimi qiymətləndirilir. İki ölkə arasında müharibə başladıqdan sonra iki mərhələdə həyata keçirilən bu blokadanın İran İslam Respublikası rejiminin neft ixracını və gəlir mənbələrini ciddi şəkildə məhdudlaşdırdığı Vaşinqton tərəfindən bildirilir.
İran limanlarına qarşı dəniz blokadasının ilk mərhələsi aprelin 13-də başlayıb. Bu blokada iyunun 18-dək davam edib və tərəflər İslamabad anlaşmasına nail olduqdan sonra dayandırılıb.
İyunun 18-də imzalanan 14 maddəlik İslamabad anlaşması hərbi əməliyyatların dayandırılması və daha genişmiqyaslı razılaşmanın əldə edilməsi üçün danışıqların başlanmasına zəmin yaratmalı idi. Lakin üç həftədən də az müddət sonra İranın Hörmüz boğazında üç neft tankerinə hücum etməsi və buna cavab olaraq ABŞ-ın hərbi hücumları bərpa etməsi nəticəsində bu anlaşma faktiki olaraq iflasa uğrayıb.
ABŞ ordusu iyulun 14-dən etibarən İranın dəniz blokadasının ikinci mərhələsinə başlayıb. Bu blokada hazırda da davam edir və İran limanlarına gəmilərin giriş-çıxışına ciddi məhdudiyyətlər tətbiq edir.
CENTCOM-un yeni əməliyyat qrupunun vəzifələri çərçivəsində Xəzər dənizinə xüsusi diqqət yetirməsi İran və Rusiyanın bu marşrutdan hərbi texnikanın daşınması üçün istifadə etməsi barədə əvvəllər yayılan məlumatlar baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
İran, Rusiya, Azərbaycan Respublikası, Qazaxıstan və Türkmənistan arasında yerləşən Xəzər dənizi quru ilə əhatə olunması və Qərb hərbi-dəniz qüvvələrinin buraya birbaşa çıxışının olmaması səbəbindən İranın cənubundakı su yollarından fərqli marşrut hesab olunur.
Əvvəllər Xəzər dənizi vasitəsilə İrandan Rusiyaya silah daşınması barədə çoxsaylı məlumatlar yayılıb. Lakin son illərdə əks istiqamətdə — Rusiyadan İrana hərbi təyinatlı yüklərin daşınması ilə bağlı da xəbərlər dərc olunub.
Bununla belə, son illərdə iki ölkə arasında hərbi əməkdaşlıq yalnız İrandan Rusiyaya silah tədarükü ilə məhdudlaşmayıb.
