چهارشنبه , فوریه 21 2024
azfa
تازه ها

ابن خلدون اراضی باصطلاح ایران را کشور ترکان نامیده بود

گادتب: ابن خلدون در سفر به شهرهای اراضی باصطلاح ایران امروزی هم طبق مشاهدات خود از آثار و مردمی که درآن دوره به زبان ترکی تکلم میکردن ایران را یک کشور ترک میداند. اما دانشمندان و نسب شناسان فارس به کلی این مسئله را انکار می‌کنند.» (تاریخ ابن خلدون ج ۲ص ۱۵۴چاپ موسسه الاعلمی و ص ۱۸۱ انتشارات دارالفکر)

با توجه به قرائن و اسناد تاریخی حضور ترکان نه تنها در مناطق آذربایجان، بلکه در کل اراضی باصطلاح ایران، از دیرباز در میان مورخان امری مسلم بوده است که متاسفانه تاریخ نویسان معاصر بر اساس نظریه یک کشور – یک ملت رضاخانی به پنھانکاری در این زمینه پرداخته اند.

. البته حضور ترکان در این منطقه به ھیچ وجه به معنای این نیست که بعدھا گروھھای مھاجر ترک ھمراه سلجوقیان و سایر سلسله ھای ترک از آسیای میانه به اراضی باصطلاح ایران نیامده اند.

اما مھم اینست که قبل از آمدن « ارض الترک » این ترک ھای مھاجر نیز ایران و آذربایجان به تصریح ابن خلدون و طبری (سرزمین ترکان) بوده است.

  • ابوزید عبدالرحمن بن محمد بن خلدون حَضرَمی (۸۰۸-۷۳۲ ه‍ ق، تونس)( تولد ۲۷ مه۱۳۳۲ – درگذشت ۱۹ مارس ۱۴۰۶ )معروف به «ابن خلدون» تاریخ‌نگار، جامعه‌شناس، مردم‌شناس و سیاست‌مدار عرب مسلمان است.

مختصری از تاریخ تركان

از آنجاییكه شبهاتی از جانب انكار كنندگان هویت تاریخی تركان آذربایجان همواره مطرح میشود ارائه چندین سند تاریخی خالی از فایده نخواهد بود.

طبری در جلد نخست تاریخ خود در ذكر پادشاهان یمن می‌نویسد: تبع پادشاه یمن معاصر بشتاسب و همچنین اردشیر بهمن بن اسفندیار بن بشتاسب بود «…ثم إلى الموصل ثم إلى أذربیجان فلقی الترك بها فهزمهم» وی به انبار و سپس موصل رفت و از آنجا راهی آذربایجان شد و در آنجا تركان را دید و شكستشان داد. (طبری ج ۱ ص۴۰۴)

ابن خلدون نیز در تاریخ خود «ج ۱ ص ۱۲» به این واقعه اشاره كرده است.

الكيانية أنه ملك الموصل وأذربيجان ولقي الترك فهزمهم وأثخن ثم غزاهم ثانية وثالثة كذلك

همچنین طبری در باب وقایع سال نود هجری می نویسد: «و فیها غزا مسلمه بن عبدالملك الترك حتی بلغ الباب من ناحیه آذربیجان ففتح حصونا و مدائن هنالك: در این سال (۹۰ هجری)مسلمه بن عبدالملك با تركان جنگید و تا منطقه باب الابواب (دربند) آذربایجان رسید و در آنجا شهرها و قلعه‌ها را فتح كرد.». (طبری ۵ ص ۲۲۶)

همچنین طبری در وقایع سال ۹۹ هجری از شبیخون تركها به عربهای فاتح و مسلمان در آذربایجان سخن می‌گوید: و فی هذه السنه اغارت الترك علی آذربیجان فقتلو من المسلمین جماعه. (طبری: ج ۵، ص ۳۰۹)

عین همین واقعه را ابن كثیر در البدایه و النهایه ج ۹ ص ۲۰۹ نقل كرده است.

وفيها أغارت الترك على أذربيجان فقتلوا خلقا كثيرا من المسلمين

غیر از قراین و اسناد كتب تاریخی میتوان به اسناد دیگری نیز اشاره كرد. ناصر خسرو در سفرنامه خود تصریح می‌كند ك«در تبریز قطران نام شاعری را دیدم، شعری نیك می‌گفت، اما زبان فارسی نیك نمی‌دانست.(گزیده سفرنامه ناصر خسرو ص ۵). به زعم تاریخ نگاران رضاخانی، قطران تبریزی فارسی دری را نیك نمی‌دانسته و به زبان ترکی  حرف می‌زده است.

رجوع کنید به شکل یک و سفرنامه ناصر خسرو در پایین متن

علاوه بر وجود لغات تركی در شعر قطران میتوان به لغت فرس اسدی نیز در باب رواج زبان تركی در آذربایجان استناد كرد. اسدی طوسی مولف لغت فرس اسدی كه در قرن پنجم می‌زیسته است لغات فارسی و تركی رایج در خراسان را در كتاب خود گرآوری كرده است و علاوه بر آن به برخی از كلمات و لغات رایج در مناطق دیگر ایران نیز اشاره نموده است. وی در توضیح لغت پالیك می‌نویسد: «پای افزار بود، به آذربایجان چارق خوانند.»

(لغت فرس، ص۲۷۷)

عین لغت چارق كه در قرن پنجم در آذربایجان استعمال میشده است در دیوان لغات الترك محمود كاشغری نیز آمده است و از واژه‌های اصیل تركی به شمار می‌رود.

(دیوان لغات الترك، ترجمه فارسی ص۵۷۷)

با توجه به قراین و اسناد فوق حضور تركان در این مناطق بلكه در كل ایران، از دیرباز در میان مورخان امری مسلم بوده است كه متاسفانه تاریخ نویسان معاصر بر اساس نظریه غلط به پنهانكاری در این زمینه پرداخته‌اند. البته حضور تركان در این منطقه به هیچ وجه به معنای این نیست كه بعدها گروههای اندکی  همراه سلجوقیان و سایر سلسله‌های ترك از آسیای میانه به ایران نیامده‌اند. اما مهم اینست كه قبل از آمدن این تركها نیز ایران و آذربایجان به تصریح ابن خلدون و طبری (سرزمین تركان) بوده است.

 

دوباره امتحان کنید

کیملیک قالامیز، آنادیلیمیز؛ توزیع‌ کتابهای تورکی در شهر عجبشیر در آستانه روزجهانی زبان مادری

گادتب: جمعی از فعالین حرکت ملی آذربایجان در شهر عجبشیر استان آذربایجان شرقی در راستای …

کیملیک قالامیز، آنادیلیمیز؛ توزیع کتابهای تورکی در آستانه روز جهانی زبان مادری در موغان‌شهر

گادتب: جمعی ازفعالین حرکت ملی در موغان‌شهر(پارساباد) استان اردبیل در راستای بزرگداشت روز جهانی زبان …

دیدگاهتان را بنویسید