چهارشنبه , فوریه 21 2024
azfa
تازه ها

دکتر توحید ملک زاده: اوضاع آذربايجان در زمان فتحعليشاه قاجار

گادتب: آذربايجان در زمان قاجاريه، يكپارچه تحت فرمانروايي عباس ميرزاي وليعهد اداره مي‌شد. گاسپار دورويل كه در سال 1819 به آذربايجان سفر كرده، فرمانرواي آذربايجان را شخص عباس ميرزا ذكر نموده و از اداره شهرهاي مهم آن زمان آذربايجان نظير ، تبريز ، اورميه ، خوي ، مراغه ، مرند ، ايروان ، نخجوان ،اهر، اردبيل و ميانه تحت حاكميت خان يا بيگلربيگي سخن به ميان مي‌آورد (دورویل، گاسپار، سفر به ایران، voyage en persa ، ترجمه منوچهر اعتماد مقدم، انتشارات شباویز 1371،ص 8) و درباره زبان مردم آذربايجان مي‌نويسد : « هر يك از اين زبانها مورد استفاده خاص دارد مثلا تعداد بسياري از افراد با اينكه به زبان فارسي كاملا مسلط هستند ترجيح مي‌دهند به تركي كه زبان متداول در قشون است صحبت نمايند. ضمنا آنهايي كه به اين زبان آشنايي دارند مي‌توانند در تمام قاره آسيا به سهولت مسافرت نمايند. زبان عربي فقط در امور و مسائل مذهبي مورد استفاده قرار دارد.»( همان ص209)

ژوبر فرانسوي نيز كه در زمان فرمانروايي عباس ميرزا به آذربايجان آمده، در سفرنامه‌اش ضمن شرح قيافه عباس ميرزا و فتحعليشاه و اوضاع دربار آنها درباره مملكت محروسه قاجاريه مي‌نويسد : « اگر از او « فردي» درباره ميهنش بپرسند او نمي‌گويد كه ايراني هستم. اين نوع نامگذاري عمومي را در ايران نمي‌شناسند ولي او مي‌گويد : من افشارم، من زندم ، من بختياري‌يم و اين بستگي به آن دارد كه از كدام تيره‌اي باشد. »( ژوبر، مسافرت در ارمنستان و ایران، علیقلی اعتماد مقدم، خرداد 1347، تهران ص196)

اطلاعات مندرج در سياحتنامه ژوبر از نفوس ممالك مختلف قاجاريه جالب است:

ايروان 1200000 نفر، گيلان 250000 ، عراق 1500000، خوزستان 300000 ، آذربايجان

 1400000، مازندران 750000، فارسستان  700000 ، خراسان 700000 نفر و درباره نفوس اقوام مختلف چادرنشين آن زمان مي‌نويسد :

تركها 420000،كردها 88000 ، عربها 130000 ، لرها 124000.( همان ص200)

پس از شکست عباس میرزا در جنگ با روسها، عليرغم حاكميت سياسي روسها در آذربايجان آنسوي ارس ، رفت و آمدهاي عشاير و مردم عادي آذربايجان در مناطق آذربایجان آنسو و اينسوي ارس ادامه داشت و اين امر مشكلاتي براي هر دولت بوجود مي‌آورد. تا اينكه پس از 17 سال از عقد معاهده تركمنچاي و اتمام جنگ  در سوم ژوئيه 1844 / 12 تیر 1223 شمسی مقررات پاسپورت براي آذربايجانيان دو سوي ارس برقرار گرديد و اتباع آذربايجاني دو سوي ارس رسما داراي پاسپورت و دولت جداگانه گرديدند.

دوباره امتحان کنید

کاآن هواپیمای جنگی ترکیه اولین پرواز خود را انجام داد

گادتب: به گزارش مرکز خبر گادتب، کاآن هواپیمای جنگی ترکیه اولین پرواز خود را انجام …

در آستانه بازی تراختور با پیروزی تهران؛ رأی عجیب فدراسیون فوتبال به نفع بازیکن پیروزی

‏گادتب: کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال ایران از صدور حکم محرومیت قطعی برای⁧ حسین کنعانی‌⁩ خودداری …