چهارشنبه , ژوئن 10 2026
azfa
تازه ها

ابراهیم رشیدی: ماناس در برابر شاهنامه؛ چرا حماسه ملی قرقیزها الهام‌بخش مقاومت شد؟

گادتب: قرقیزها اولین کشور ترکستان بودند که ۳۱ اوت از شوروی مستقل شدند و فردای آن روز ازبکستان اعلام استقلال کرد و دیروز روز استقلال قرقیزستان و امروز روز استقلال ازبکستان است و باید این روزها را تبریک بگوییم.

عسگر اقایف؛ اولین رئیس‌جمهور قرقیزها، رویای دیکتاتوری داشت ولی مردم او را سرنگون کردند و قربان بک باقی‌یف جای او را گرفت ولی بعد از ۵ سال و در پی گرانی قیمت برق، مردم او را نیز سرنگون کردند. روزا اوتانبایوا؛ بانوی حقوق بشر قرقیزها، رهبری مخالفان را برعهده گرفته و دولت موقت تشکیل داد و دولت موقت او واقعا موقت بود و قدرت را به مردم سپرد و آنها دستاوردهای زیادی در عرصه دموکراسی بدست آوردند. اوتانبایوا نیز حالا فرستاده سازمان ملل در امور پناهجویان افغانستانی است و کنار مرز ایران نشسته و دردهای مهاجران اخراج شده از ایران را منتشر می‌کند.

اعتراضات قرقیزها بر علیه باقی‌یف، با ناکامی و دلسردی جنبش سبز در ایران و بهار عربی همدوره بود و شعار «تونس تونست، ما نتونست» در ایران رایج بود و ایرانیان باادب و باتمدن قرقیز را «خرخیز» نوشته و می‌گفتند که خرخیز تونست، ما نتونست.

آن روزها در چرایی توانایی دیگران و ناتوانی ایرانیان متنی درباره نظام سیاسی موجود در ماناس و شاهنامه نوشتم. خلاصه آن متن چنین بود که ماناس؛ دستان ملی قرقیزها و از نظر حجم بزرگترین دستان ثبت شده جهان است و مجموع واریانت‌های مختلف ماناس از مرز یک میلیون مصراع می‌گذرد. دستان ماناس بازتاب تاریخ آکنده از مبارزات و قهرمانی‌ها، عادات و سنن و طرز معیشت قرقیزها و اوج ادبیات شفاهی خلقی است که همیشه با ظلم جنگیده است.

در مقابل شاهنامه چنانکه از نامش معلوم است ساخته و پرداخته دربار و در خدمت قدرت است. این کتاب یا در دربار محمود غزنوی، یا در دربار سامانی یا مثلا توسط موبدان و دبیران ساسانی تدوین شده و در هر حالت محصول قدرت است و قهرمانی که بر علیه ظلم شاهان قیام کرده باشد، در آن کتاب وجود ندارد و این کتاب محبوب حاکمان است.

در شاهنامه تبعیت پهلوان از نظام اندیشیده قطعی است و به جای او اندیشیده شده و او این اندیشیده شدن را پذیرفته است. ذات جهان ذاتی اهورایی و نیک است و پذیرش سرنوشت و تسلیم به آن، تسلیم به ذات نیک جهان است که فرمانروا نماینده آن نیکی می‌باشد و از همین جا مفهوم اهورایی دین با مفهوم اهورایی حکومت عجین می‌شود و سنگ بنای خدا- شاه و ولایت مطلقه بعنوان مفهومی دینی سیاسی پدید می‌آید که مانع قیام‌ معتقدان آن کتاب، برعلیه ظلم می‌شود.

دوباره امتحان کنید

احیای تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران شورای امنیت سازمان ملل متحد

گادتب: شورای امنیت سازمان ملل متحد با ۱۱ رأی موافق، فعال‌سازی مجدد سازوکارهای نظارتی قطعنامه …

حمله سپاه تروریستی پاسداران به پایگاه‌های آمریکایی در اردن و کویت

گادتب: قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا اعلام کرد در پاسخ به حملات آمریکا به مناطقی در جنوب …