یکشنبه , آوریل 26 2026
azfa

ابراهیم رشیدی: ماناس در برابر شاهنامه؛ چرا حماسه ملی قرقیزها الهام‌بخش مقاومت شد؟

گادتب: قرقیزها اولین کشور ترکستان بودند که ۳۱ اوت از شوروی مستقل شدند و فردای آن روز ازبکستان اعلام استقلال کرد و دیروز روز استقلال قرقیزستان و امروز روز استقلال ازبکستان است و باید این روزها را تبریک بگوییم.

عسگر اقایف؛ اولین رئیس‌جمهور قرقیزها، رویای دیکتاتوری داشت ولی مردم او را سرنگون کردند و قربان بک باقی‌یف جای او را گرفت ولی بعد از ۵ سال و در پی گرانی قیمت برق، مردم او را نیز سرنگون کردند. روزا اوتانبایوا؛ بانوی حقوق بشر قرقیزها، رهبری مخالفان را برعهده گرفته و دولت موقت تشکیل داد و دولت موقت او واقعا موقت بود و قدرت را به مردم سپرد و آنها دستاوردهای زیادی در عرصه دموکراسی بدست آوردند. اوتانبایوا نیز حالا فرستاده سازمان ملل در امور پناهجویان افغانستانی است و کنار مرز ایران نشسته و دردهای مهاجران اخراج شده از ایران را منتشر می‌کند.

اعتراضات قرقیزها بر علیه باقی‌یف، با ناکامی و دلسردی جنبش سبز در ایران و بهار عربی همدوره بود و شعار «تونس تونست، ما نتونست» در ایران رایج بود و ایرانیان باادب و باتمدن قرقیز را «خرخیز» نوشته و می‌گفتند که خرخیز تونست، ما نتونست.

آن روزها در چرایی توانایی دیگران و ناتوانی ایرانیان متنی درباره نظام سیاسی موجود در ماناس و شاهنامه نوشتم. خلاصه آن متن چنین بود که ماناس؛ دستان ملی قرقیزها و از نظر حجم بزرگترین دستان ثبت شده جهان است و مجموع واریانت‌های مختلف ماناس از مرز یک میلیون مصراع می‌گذرد. دستان ماناس بازتاب تاریخ آکنده از مبارزات و قهرمانی‌ها، عادات و سنن و طرز معیشت قرقیزها و اوج ادبیات شفاهی خلقی است که همیشه با ظلم جنگیده است.

در مقابل شاهنامه چنانکه از نامش معلوم است ساخته و پرداخته دربار و در خدمت قدرت است. این کتاب یا در دربار محمود غزنوی، یا در دربار سامانی یا مثلا توسط موبدان و دبیران ساسانی تدوین شده و در هر حالت محصول قدرت است و قهرمانی که بر علیه ظلم شاهان قیام کرده باشد، در آن کتاب وجود ندارد و این کتاب محبوب حاکمان است.

در شاهنامه تبعیت پهلوان از نظام اندیشیده قطعی است و به جای او اندیشیده شده و او این اندیشیده شدن را پذیرفته است. ذات جهان ذاتی اهورایی و نیک است و پذیرش سرنوشت و تسلیم به آن، تسلیم به ذات نیک جهان است که فرمانروا نماینده آن نیکی می‌باشد و از همین جا مفهوم اهورایی دین با مفهوم اهورایی حکومت عجین می‌شود و سنگ بنای خدا- شاه و ولایت مطلقه بعنوان مفهومی دینی سیاسی پدید می‌آید که مانع قیام‌ معتقدان آن کتاب، برعلیه ظلم می‌شود.

دوباره امتحان کنید

ترامپ: پیشنهاد اولیه را رد کردم؛ ظرف ۱۰ دقیقه نسخه «بهتر» آوردند

گادتب: دونالد ترامپ در اظهاراتی درباره روند مذاکرات اعلام کرد که طرف مقابل ابتدا پیشنهادی …

استقرار کم‌سابقه سه گروه ناو هواپیمابر آمریکا در خاورمیانه

گادتب: با ورود ناو هواپیمابر آمریکایی «یواس‌اس جورج اچ. دبلیو. بوش» به خاورمیانه، شمار گروه‌های …