ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی
گادتب: جرارد کلاوزن لغت قدیمی شات در زبان ترکی را به معنی جرات نوشته که با لغات ایر/ ار (به معنی مرد) ترکیب شده و صفات شاتار و شاتیر (جسور، باجرات) را میسازند. لغت شات مفهوم امیری و سلطانی نیز دارد و شبیه لغت شاه است و ترکیباتی مانند شاتیرعلی که در ترکی بصورت شاتیرآلی تلفظ میشود به معنی امیرعلی، سلطانعلی و جسورعلی بوده است.
بعد از افتتاح ترمینال قدیم تبریز، هر وقت مهمانی از تبریز میآمد، همان ابتدا تاکید میکرد که دیگر از شاتیرآلی نمیآییم و از ترمینال جدید میآییم. منظور از ترمینال شاتیرآلی، گاراژهای قدیمی دروازه تهران بود و به جاده قدیم تبریز- تهران که از باسمنج میگذشت نیز شاتیرآلی دوزو میگفتند. آن روزها دو دشت و دو کوه در میانهی روستاهای باریش (بارنج) و پتاوا (فتاوا، فتحآباد) در جنوب شرقی تبریز وجود داشت که دشت شاتیرآلی دوزو و کوه شاتیرآلی داغی اراضی روستای پتاوا و دشت هورمانا دوزو و کوه ساریداغ مال روستای باریش بود.
ساریداغ یا همین ارتفاعات پشت زندان فعلی تبریز، در دوره مشروطه مدتی سنگر نیروهای باقرخان بوده و سمت غربی آن کوه در کمربندی میانی فعلی، ساریزمی نام داشت و رودها و قناتهایی که از جنوب تبریز به سمت این شهر جریان داشتند در محل پل کابلی فعلی درهای به نام بایقوش درهسی ایجاد میکردند که تقریبا کوی الهی پرست فعلی است.
هورمانا دوزو نام شهرک ولیعصر امروزی بود و از پل کابلی تا اوتوبان کسایی، شاتیرآلی دوزو بوده که نامش با نام گاراژها پیوند خورده بود. قسمتهای مختلف دشت شاتیرآلی اسامی خاصی مانند ساری آرخاج، قوشا دَیرمانلار، آغ یوققوش و… داشتند که همگی فراموش شدهاند. در مرکز این دشت نیز کوهی به نام شاتیرآلی داغی به وسعت صد هکتار وجود دارد که حالا یک چهارم آن به منطقه مسکونی و بقیه به پارکی به نام شمیم پایداری تبدیل شده و در قله آن موزه دفاع مقدس ساختهاند و اسامی قدیمی این منطقه را حذف و بخشهای مختلف این پارک را با لغاتی مانند سوسنگرد نامگذاری کردهاند.
لغات مرتبطی مانند ساریداغ، ساریزمی، ساری آرخاج، آغ یوققوش، شاتیرآلی و.. ارتباط معنایی محکمی باهم داشته و یک منظومه فکری و فرهنگی را میساختند که لغاتی مانند شمیم پایداری، سوسنگرد، پرواز، ولیعصر، تجلایی و… فاقد آن بوده و ربطی به این مردم و این خاک ندارند و همین نشان میدهد که حاکمان این شهر چقدر با گذشته و فرهنگ این شهر و با خود این شهر بیگانهاند.
