از آنکارا تا تهران، از آذربایجان تا ترکمنستان، از قاراداغ تا خراسان

گادتب: جالب آنکه یازدهم خرداد یا همان اول ژوئن هم در تقویم ایران و هم در تقویم ترکیه روز تأسیس نیروی هوایی یا همان روز نیروی هوایی است و این تقارن بی‌دلیل نیست.

نیروی هوایی ترکیه اول ژوئن ۱۹۱۱ تاسیس شده و در اول ژوئن ۱۹۲۴ یا همان یازده خرداد ۱۳۰۳ احمد شاه قاجار با الهام از روز نیروی هوایی ترکیه، دستور تاسیس نیروی هوایی ایران را صادر کرده است. سرهنگ احمدخان نخجوانی اولین رئیس نیروی هوایی بود و اولین خلبان ایران کلنل محمدتقی خان پسیان بوده که البته پیش از تاسیس نیروی هوایی کشته شده بود.

پسیان‌ها یکی از تیره‌های ایل بزرگ قاراچورلو هستند که در منطقه دیزمار در قاراداغ ساکن هستند و محمدتقی خان پسیان از آنجا برخاسته است. علی آقا واحد، یکی از شعرای بزرگ آذربایجان در قرن گذشته، در بخشی از خاطرات خود چنین می‌نویسد:

عمویم باغی در ترکمنستان داشت و سال ۱۹۱۸ مرا با خود به آنجا برد. آن روزها احمدشاه به ترکمن‌ها اجازه رفت و آمد به ایران داده بود و ما نیز از این فرصت استفاده کرده و به مشهد رفتیم و ۲۴ روز آنجا ماندیم.

کلنل محمدتقی خان پسیان والی خراسان بود و چون آن سالها مقارن با سقوط تزارها بود، من در مشهد خاطره حمله تزارها (سلسله رومان) به مرقد غریب مشهد و فروپاشی دودمان آنها را در شعری چنین نوشتم:

حؤکم ائیله‌دی توپ ووردولار ملک خراسانه

دوشدو یانار اود، خانگاهه آل رومانه

در بازگشت به شهر عشق‌آباد، به دلایل نامعلومی ما را زندانی کردند و ۹ روز در زندان ماندیم. ولی شنیدیم که کلنل محمدتقی خان پسیان پیگیر ما بوده و در اثر کمک و اقدامات او آزاد شدیم.

ابراهیم ساوالان