تنش سنجار و سناریوهای محتمل

گادتب: نیروهای کردی YPG, PKK طی دیداری که چند روز گذشته انجام گرفت منطقه سنجار واقع در شمال عراق (به کردی شنگال) را به عنوان یک کانتون خودمختار اعلام کردند، امری که علی‌رغم حساسیت بسیار بالای آن در کانون توجه رسانه ها و تحلیلگران قرار نگرفته است.

با توجه به آرایش سه گانه نیروهای حشد الشعبی پ ک ک و حضور فزاینده ارتش ترکیه در شمال عراق، بدون شک و اغراق منطقه مذکور آبستن حوادث جدیدی در هفته ها و ماه های آینده می باشد. قبل از توافق انجام گرفته و اعلان منطقه به عنوان کانتون خودمختار،ده ها هزار تن از نیروهای حشد در منطقه مستقر شده و دلیل تجمع نیروهای خود را جلوگیری از پیشروی ارتش ترکیه در منطقه استراتژیک سنجار اعلام کرده‌اند. از سوی دیگر، ارتش ترکیه نیز با انجام چندین عملیات نظامی گسترده اقدام به تاسیس پایگاه های جدید در منطقه کرده است. در استراتژی نظامی ترکیه منطقه شمال عراق به پنج ناحیه تقسیم می‌شود که مطابق ادعای آنها هر پنج منطقه نیز به عنوان «منطقه امن» شناخته شوند، در دیدگاه سیاسی ارتش ترکیه منطقه امن منطقه عاری از حضور نیروهای پ ک ک می باشد. ترکیه بیش از ۳۶ پایگاه نظامی کوچک و بزرگ در شمال عراق تاسیس کرده که برخی از آن ها تا عمق ۸۰ کیلومتری شمال عراق نیز پیش رفته اند.

برآیند تحولاتی ناشی از اعلام منطقه خودمختار از سوی کردها، ارسال ده‌ها هزار نفر از نیروهای حشد و حضور فزاینده ارتش ترکیه در شمال عراق نشان می دهد که منطقه در ماه‌های آتی نیز روزهای پر تنشی را سپری خواهد کرد.

در سایه این تحولات دو سناریوی مهم محتمل است که با سیر تحولات اجرایی شدن یکی از آنها را شاهد خواهیم بود.

سناریوی اول:

مطابق سناریوی اول نیروهای حشد به نیابت از ایران و بر اساس فصل مشترک مسئله امنیتی ایران و ترکیه یعنی حساسیت به خودمختاری کردهای منطقه، با ارتش ترکیه همکاری کرده و یا با عدم حضور جدی در میدان، حمایت ضمنی خود از سرکوب نیروهای پ ک ک نشان خواهند داد. مطابق این سناریو، ایران و ترکیه بار دیگر با فرونشاندن حساسیت استقلال کردی در منطقه به همکاری مشترک امنیتی خود ادامه خواهند داد.

سناریوی دوم:

مطابق سناریوی دوم که کمی خطرناک نیز به نظر می رسد، با ورود نیروهای ترکیه به منطقه سنجار، نیروهای حشد نیز به نیابت از ایران وارد درگیری می شوند. ترکیه به صراحت اعلام کرده است که عملیات اخیر ارتش این کشور در منطقه متینا یک مقدمه و آمادگی برای انجام عملیات گسترده در منطقه استراتژیک سنجار می باشد. حقی اویغور رئیس مرکز مطالعات ایرانشناسی در این باره می گوید: نیروهای ارتش ترکیه علی رغم همه مشکلات و حتی تحریم ها وارد منطقه سنجار شده و اگر نیروهای حشد نیز به تقابل با ارتش ترکیه برخیزد همانند آنچه که در ادلب روی داد با پاسخ سخت ارتش ترکیه روبرو خواهند شد.

مطالعات اوراسیا_خاورمیانه