شنبه , نوامبر 21 2026
azfa
تازه ها

خلیل مختاری نیا: اصالت و ماهیت تُرکیِ آثار نظامی گنجوی

گادتب: هرچند فرم ظاهری برخی از آثار نظامی گنجوی فارسی می باشد ولی بطنِ تفکرات و متنِ مفاهیم و مضامین و محتوای اصیل عمده آثار ادبی حضرت ایشان، تُرکی بوده که دال بر ماهیت آذربایجانی و اصالت تُرکی اشعار و تفکر اصیل این شاعر تُرک می باشد.؛  درک این مطلب برای اغیار  و کسانی که به زبان تُرکی مسلط نبوده و یا آشنایی حداقلی با زبان ترکی و ادبیات غنی فولکلوریک و مکتوب تُرکان نداشته باشند، قطعا سخت و دردناک خواهد بود.

  در آثار نظامی هزاران لغت و صدها ضرب المثل (آتالار سؤزو) تُرکی وجود دارد که مستقیما از فرهنگ و ادبیات و زبان مادری نظامی گنجه ای( آذربایجانی) اخذ شده است. که به صورت مستقیم و عمدتا در قالب شعر و کسوت شاعرانه_گی نمود و تجلی یافته است.

 در ذیل به قطره ای از دریای حضور فرهنگ و ادبیات و تفکر تُرکی در ساختار اصلی اشعار و آثار ادبی نظامی اشاره می شود:

– ضرب المثل آذربایجانی : ” قورت_دان چوبان اولماز ” /  ” قوردلا  قوزو بیر یئرده اوتلاییر”

شعرنظامی:

زعدلش باز با تیهو شده خویش

و یکجا آب خورد گرگ و میش 

 ضرب المثل آذربایجانی ” اؤز اَلی ایله اؤز ایاغینا بالتا چالیر “

شعر نظامی:

 دل من درحق من رأی بد زد

” بدست خود تبر بر پای من زد”

 ضرب المثل آذربایجانی:  ” منیمله قوش دیلی دانیشما ”  /  ” منه قوش دیلی اوخوما “

 شعر نظامی:

دام نه ای، دانه فشانی مکن

با چو منی “مرغ زبانی مکن”

 ضرب المثل آذربایجانی: ” دوشاب آلمیشام بال چیخیبدی”

 شعر نظامی:

یکی دور جست و دریا در کمین یافت

یکی سرکه طلب کرد انگبین یافت

 ضرب المثل آذربایجانی: ” بئش بارماغین بئشی ده بیر اولماز”

شعر نظامی:

نه هر طوقی بود با زخم هم پشت

نه یکسان روید از دستی ده انگشت

 ضرب المثل آذربایجانی: “سو همیشه بیر آرخا آخماز”

 شعر نظامی:

ندارد جاودان طالع یکی خوی

نماند آب دایم در یکی جوی

 ضرب المثل آذربایجانی: ” اوت کؤک اوسته بیتَر “

 شعر نظامی:

تو نیک و بد نباشد نیز فرزند

” بود طه به تحم خویش مانند”

 علاقمندان جهت مطالعه بیشتر می توانند رجوع کنند به :

پروفسور حمید آراسلی، لغات و امثال الحکم های مردمی موجود در آثار نظامی ، ترجمه دکتر میرعلی رضایی،  نشریه آغری، اورمیه ، شماره 170

دوباره امتحان کنید

ونس: دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای می‌تواند به کشته‌شدن صدها هزار انسان بی‌گناه منجر شود

گادتب: جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه ۲۹ آبان از پاسخ به این پرسش …

ترامپ: ایران ۵۱ سال است با توافق‌های ساختگی مردم را فریب داده است

گادتب: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه گفت جمهوری اسلامی توافق می‌خواهد، اما نه توافقی …