
گادتب: اساطیر و فولکلور مردم آذربایجان از مهمترین عناصر تشکیل دهنده هویت آذربایجانی بوده و در تشکیل عنصر آذربایجان نقش به سزایی داشته اند. بررسی اساطیر و افسانه های آذربایجان در ایران اگرچه در دوران کودکی خود می باشد ولی وجود انستیتوهای مختلف تحقیق در باره فولکلور و افسانه های آذربایجان در اقصی نقاط جهان بخصوص در جمهوری آذربایجان و ترکیه بار بسیاری از دوش محققان آذربایجانی کشور ایران را برداشته است. با اینحال نگاه این انستیتوها عمدتا در بررسی افسانه های ملی کل آذربایجان نظیر دده قورقود، کوراوغلو، ساری گلین و ملیک ممد و … متمرکز شده و افسانه های محلی خصوصا افسانه های محلی واقع در آذربایجان ایران نتوانسته در این بررسی ها آنچنان که باید و شاید در جایگاه علمی انستیتوها خودی نشان دهد. شاید در آینده بنیاد نوبنیاد فرهنگ، ادب و هنر آذربایجان بتواند جایگاهی در این بررسی ها بدست آورد.
اورمیه چند سال قبل شاهد هنرنمایی افرادی خلاق می باشد که توانسته یکی از افسانه های مردم اورمیه را به صحنه درآورد. متن پیئس این تئاتر زیبا توسط نویسنده خلاق اورموی آقای علی صابر رضائی نوشته شده و توسط آقای پدرام رحمانی به صحنه آمده است.
تئاتر « آغلاما اورمیا » تلفیقی از تاریخ اورارتوها، افسانه آق تامار و افسانه اورمو گولو می باشد که به شکل زیبایی توسط نویسنده محترم تلفیق شده است. تئاتر با سمبولیزم هفت شروع می شود: هفت دروازه اورمیه، هفت محال، هفت منطقه و غیره و تاکید می گردد اورمیه شهری پرحادثه در تاریخ بوده ولی با مقاومت مردم قهرمانش همیشه پایدار بوده و خواهد بود. اورمیا قهرمان داستان در مقابل مظالم سپاه سارگون که در سده هفتم قبل از میلاد به آذربایجان حمله کرده بود مقاومت کرده و در آخر به امر سارگون دهانش را می دوزند تا بایاتی های حاکی از عشق به وطنش را نسراید. براساس یکی از افسانه های رایج در اورمیه، اورمیا می گرید و به تدریج دریاچه زیبای اورمیه نمکین می شود.
استفاده از موسیقی اصیل، موغامی و فولکلوریک آذربایجان حال و هوای تئاتر را به شکل بارزی زیبا نموده و عطر اورمیه و آذربایجان در فضا منتشر می گردد. حرکات اصیل آذربایجانی به زیبایی این تئاتر رنگ فوق آلعاده ای اضافه نموده و استفاده از زبان علمی، اصیل و روان ترکی ثابت نموده که شهر اورمیه علیرغم بسیاری از گمانه زنی های معاندین آذربایجان، دارای ریشه عمیقی در تاریخ، هنر، فرهنگ و ادبیات پرشکوه آذربایجانی می باشد.
ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی