چرا مولانا فرموده: اصلم ترکست اگرچه هندی گویم؟

‍ گادتب: چرا مولانا فرموده: اصلم ترکست اگرچه هندی گویم؟

بیگانه مگیرید مرا زین کویم

در کوی شما خانهٔ خود می‌جویم

دشمن نیم ارچند که دشمن رویم

اصلم ترکست اگرچه هندی گویم

امیر علیشیر نوایی ساکن بلخ بود.مولانا هم ساکن بلخ بود. بلخ، فاریاب، جوزجان، تخار، سمنگان و سرپل دارای اکثریت ترکمن بودند.

بنابراین بر خلاف صنایع ادبی که گمان کرده اند شاعر در این بیت به حسن جمال اشاره دارد، در واقع به هویت زبانی خود اشاره دارد که اهالی ترک تبار او را از خودشان بدانند.

بنا به روایتی در سفر دوم مولانا به تبریز، در پی شمس، او مانند تاجیک ها آفتاب سوخته شده و مردم تبریز به دلیل روحیه خاص بیگانه ستیزی خود با مولانا برخوردی غیر دوستانه داشتند و شان سرودن این رباعی را چنین می دانند چرا که وی و پدرش در قونیه کاملا مورد احترام بوده و دلیلی برای سرودن این ابیات در قونیه وجود نداشت.

در بیت اول عبارت” بیگانه گرفتن” نیز به روشنی نشان می دهد منظور شاعر مبحث زبانی است و از استعاره معشوق دور است.

شاعری به نام غریبی تبریزی در دوره صفویه در کتاب تذکره شعرای مجالس روم صراحتا با آوردن اشعار ترکی مولانا او را از جمله شعرای بزرگ ترکی گوی معرفی کرده است ولی حتم دارم مصادره ها برای مرز و زبان و نژاد این شاعر افسانه ای تمامی نخواهند داشت کاری که دقیقا خلاف مشی و زندگی مولانا و شمس تبریزی بود..:

گه ترکم و گه هندو، گه رومی و گه زنگی

از نقش تو است ای جان، اقرارم و انکار

با قدردانی از مشورت مستقیم و مقالات سودمند اساتید ارجمند صالح سجادی و حسن کرمی.

دکتر رحیم آک (آق) بایراق (رحیم بقال اصغری)