ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی
گادتب: روسلارین آیاغینین بؤلگهیه آچیلدیغی دؤوردن بو یانا آذربایجان تورک میللتینین فلاکت و فاجعهلری باشلامیشدیر. اونلارلا بیرگه غربین بعضی اؤلکهلرینین داغینیق شکیلده تورک اراضیلرینه کؤچموش ائرمنیلری تشکیلاتلاندیرماسی میللتیمیزه قارشی دهشتلی سویقیریملارین تؤردیلمهسینه یول آچمیشدیر. چار روسییاسی و غرب دؤولتلری واسطهسیله تشکیلاتلاندیریلان ائرمنی میللتچیلری تاریخین موختلیف مرحلهلرینده میفیک «بؤیوک ائرمنیستان» ایدئیاسینی گئرچکلهدیرمک مقصدیله آذربایجان تورکلرینه قارشی ائتنیک تمیزلهمه، دئپورتاسییا و سویقیریملاری حیاتا کئچیرمیشلر. آذربایجان تورک میللتینین باشینا گتیریلهن ان دهشتلی فاجعهلردن بیری ده ۱۹۱۸-جی ایلین مارت-آپرئل آیلاریندا روسییانین حمایهسی آلتیندا فعالیت گؤسترهن داشناک-بولشئویک سلاحلی دستهلری طرفیندن خصوصی قددارلیقلا تؤردیلمیش کوتلوی قیرغینلاردیر. آذربایجان و تورکیه اراضیسینده ائرمنیلرین تورک میللتینه قارشی سویقیریمی تؤرتمهسینین مقصدی ایسه خزر دنیزی ساحللریندن قوزئی و گونئی آذربایجان اراضیسینین بؤیوک حیسهسینی، ائلجه ده شرقی آنادولونو احاطه ائتمکله قارا دنیز و آرالیق دنیزلری ساحیللرینه دک اوزانان بؤیوک بیر اراضیده ائرمنیلره دنیزدن دنیزه «بؤیوک ائرمنیستان» یاراتماق ایدی. لاکین بو اراضیلر آذربایجان و تورکیه اراضیسی اولدوغو اوچون بورادا یاشایان اهالی ده تورکلردن عبارت ایدی. اونا گؤره ده بورادا یاشایان آذربایجان تورکلرینی قیرماق و نتیجهده دئموقرافیک دییشیکلیگیه نایل اولماقلا ائرمنیلره دؤولت قورماغا رئال شرایط یاراتماغا چالیشدیلار. بونون نتیجهسینده ایسه شرقی آنادولو و آذربایجان اراضیلرینده تورکلره قارشی سویقیریم تؤردیلدی.
۱۹۰۵-۱۹۰۷-جی ایللرده ائرمنیلرین آذربایجان تورکلرینه قارشی تؤرتدیگی سویقیریمین بیرینجی مرحلهسیندن سونرا ائرمنیلر ایدونیا محاربهسی ایللری، خصوصیله ۱۹۱۸-جی ایلده عثمانلی دؤولتینین شرق حیسهسی و بوتؤو آذربایجان (گونئی و قوزئی آذربایجان) اراضیسینده یوز مینلرله تورکو سویقیریما معروض قویدولار. گونئی آذربایجاندا هله ۱۹۱۸-جی ایلین فئورال آیینین اورتالاریندان باشلانان سویقیریمی مارت آییندا داها کسکینلشمیش و آوگوست آیینا قدر داوام ائتمیشدیر. قوزئی آذربایجاندا ایسه مارت آیی، خصوصیله مارت آیینین ۳۱- ی آذربایجان تورکلرینین ائرمنیلر طرفیندن سویقیریما معروض قالماسینین پیک نقطهسی حساب ائدیلیر.
یالنیز قوزئی آذربایجاندا دؤولتیمیزین موستقیل اولماسی نتیجهسینده آذربایجان تورک میللتینه قارشی ائرمنیلرین تؤرتدیگی سویقیریما حقوقی قیمت وئریلدی و ۳۱ مارت آذربایجان تورکلرینین سویقیریمی گونو کیمی رسمیلشدی.
گونئی آذربایجان دئموکراتیک تورک بیرلیگی (گادتب) ائرمنیلرین آذربایجان تورکلرینه قارشی سویقیریمی و ایشغال سیاستینین گونوموزده ده داوام ائتمهسینی نظره آلاراق، آذربایجان دؤولتی و تورک میللتینین منافعیی ایستیقامتینده آذربایجان تورکلرینین سویقیریمینین دونیا سوییهسینده تانیدیلماسی اوچون الیندن گلنی ائدیر و آذربایجان تورک میللتینی ده بو ایستیقامتده فعال اولماغا چاغیریر.
اژدر تاغیزاده
گونئی آذربایجان دئموکراتیک تورک بیرلیگی (گادتب) باشقانی
