ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی
گادتب: مراسم رونمایی از جلد دوم کتاب «آنتالوژی شعرای تورک ـ اوزبیک افغانستان» تألیف دکتر «محمدکاظم امینی»، روز ۲۲ مرداد ۱۴۰۵ در تهران برگزار شد.
این برنامه به همت کانون فرهنگی دانشجویان فاریاب برگزار شد و جمعی از مهمانان، از جمله مهمانانی از آزربایجان، در آن حضور داشتند. از میان مدعوین آزربایجانی، دکتر «سیدمرتضی حسینی» و «مصطفی رزاقی» از زنجان به ایراد سخنرانی پرداختند.
مراسم با اجرای بسمالله بیگ توران آغاز شد و در ابتدای برنامه، نماینده کانون فرهنگی دانشجویان فاریاب از دکتر امینی و حاضران در مراسم تقدیر و تشکر کرد.
نخستین سخنران برنامه، دکتر محمدکاظم امینی، مؤلف کتاب بود. وی در سخنانی کوتاه، به معرفی کلیاتی از مدنیت، فرهنگ و ادبیات تورکهای افغانستان که بیشتر با عنوان اوزبیک شناخته میشوند، پرداخت و بخشی از آثار ادبی خود، از جمله کتاب «آنتالوژی شعرای تورک ـ اوزبیک افغانستان»، را معرفی و بررسی کرد.
پس از آن، دکتر سیدمرتضی حسینی با عنوان «مدل رواداری مکتب هرات؛ تعارُف به جای تخاصُم» به ایراد سخنرانی پرداخت.
حسینی در آغاز سخنان خود، دکتر امینی را «نوایی زمانه» خطاب کرد و از تلاشهای خستگیناپذیر او در مسیر اعتلای فرهنگ و ادبیات تورکهای افغانستان تقدیر نمود.
وی در ادامه، مکتب و محیط مدنی هرات در دوره تیموری را نمونهای ایدهآل از فرهنگ رواداری تورکها دانست؛ محیطی که در آن سه زبان و فرهنگ تورکی، عربی و فارسی در کنار یکدیگر و در فضایی از صلح و تفاهم به شکوفایی و اعتلا رسیدند.
حسینی با تأکید بر شعور و خودآگاهی هویتی سلاطین تیموری، بهویژه سلطان حسین بایقارا و وزیر اعظم او، امیر علیشیر نوایی، هرات دوره تیموری را «مکتب تعارُف به جای تخاصُم» توصیف کرد.
وی همچنین علیشیر نوایی را از نخستین مبدعان ایده و اندیشه گفتوگوی تمدنها دانست و این سطح از فرهنگمداری تورکها را افتخاری کمنظیر توصیف کرد.
دکتر حسینی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به همزمانی شکوفایی فرهنگی هرات در دوره تیموری با جایگاه تاریخی تبریز، یادآور شد که تبریز در همان دوره مرکز دو دولت بزرگ قارا قویونلو و آغ قویونلو بوده و آثار ارزشمند بسیاری در قلمرو این دو دولت پدید آمده است که بخش قابل توجهی از آنها به زبان تورکی نگاشته شده و همچنان کمتر شناخته شدهاند.
وی «دهده قورقوت» را از مهمترین این آثار دانست و بهاختصار درباره جایگاه آن در فرهنگ و ادبیات تورکی سخن گفت.
حسینی در ادامه، بخشهایی از هند، سراسر تورکستان، شمال افغانستان، ایران، آزربایجان و قلمرو تاریخی عثمانیان را از مهمترین پهنههای رواج و اعتلای زبان و ادبیات تورکی برشمرد و اعتلای زبان فارسی در این گستره را نیز یادگاری از فرهنگپروری حکومتها و حاکمان تورک دانست.
وی تأکید کرد همانگونه که پیشینیان ما از حامیان اصلی و عاملان اعتلای زبان و ادبیات فارسی بودهاند، وظیفه دولتهای امروزی هند، افغانستان و ایران در قبال فرهنگ و زبان تورکی نیز رواداری، احترام و پرهیز از تخاصم است.
سومین سخنران مراسم، مصطفی رزاقی از زنجان بود که در سخنانی کوتاه به معرفی و ارزیابی کتاب «آنتالوژی شعرای تورک ـ اوزبیک افغانستان» پرداخت.
رزاقی اثر دکتر امینی را فراتر از یک مجموعه ادبی دانست و آن را اثری در پیوند میان «تاریخ و ادبیات» توصیف کرد؛ چرا که به گفته او، نویسنده تنها به ثبت تذکره شاعران نپرداخته، بلکه همزمان تصویری از مملکت و جامعه آنان نیز ارائه کرده است؛ تصویری که در بسیاری از بخشها، تلخ و اندوهناک است.
وی همچنین نثر دکتر امینی را الگویی ارزشمند در نثر تورکی اوزبکی افغانستان دانست و تأکید کرد که استفاده از این نثر در بخشهای مربوط به زندگی و شرح حال شاعران، خود خدمتی بزرگ به اعتلای نثر تورکهای افغانستان به شمار میرود.
در پایان مراسم نیز آیین امضای کتاب برگزار شد و حاضران با مؤلف اثر دیدار و گفتوگو کردند.
