ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی
گادتب: مجموعه تاریخی «ربع رشیدی» در شمال شرق تبریز، از برجستهترین یادگارهای تمدنی آذربایجان در دوره ایلخانی به شمار میرود. این مجموعه که در سده هشتم هجری به همت خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی، وزیر دانشمند ایلخانان، بنیان گذاشته شد، در حقیقت یک شهرک علمی و فرهنگی بزرگ بود که با ساختاری منظم شامل مدارس، کتابخانهها، مراکز پژوهشی، کارگاهها و امکانات خدماتی فعالیت میکرد.
منابع تاریخی از حضور هزاران دانشجو و استاد از سرزمینهای مختلف در این مجموعه حکایت دارند؛ موضوعی که ربع رشیدی را به یکی از نخستین نمونههای دانشگاهی و بینالمللی در جهان تبدیل کرده است. امروز نیز احیای این مجموعه نه تنها از منظر میراث فرهنگی، بلکه از دیدگاه هویت تاریخی، توسعه گردشگری و بازآفرینی شهری اهمیت ویژهای دارد.
استاندار آذربایجانشرقی با تأکید بر اهمیت تاریخی و فرهنگی مجموعه ربع رشیدی، خواستار بهرهگیری از ظرفیت مولدسازی املاک مازاد برای آزادسازی محدوده این اثر ارزشمند شد.
بهرام سرمست در جلسه ستاد احیای ربع رشیدی گفت: فراهم شدن شرایط آزادسازی محدوده ربع رشیدی، زمینه اجرای کاوشهای باستانشناسی و پیشبرد پرونده ثبت جهانی آن را فراهم خواهد کرد.
وی افزود: برای تحقق اهداف پیشبینیشده در زمینه احیا و ثبت جهانی این مجموعه باید موانع موجود در مسیر آزادسازی محدوده آن برطرف شود و در کنار آن از ظرفیتهای قانونی و اجرایی موجود استفاده شود.
استاندار آذربایجانشرقی همچنین بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و فناورانه استان برای معرفی هرچه بهتر این مجموعه تاریخی تأکید کرد.
وی تأکید کرد: احیای ربع رشیدی تنها یک پروژه میراث فرهنگی نیست، بلکه اقدامی هویتساز و توسعهمحور برای آذربایجانشرقی به شمار میرود و دستگاههای مسئول باید با هماهنگی و همافزایی، روند اجرای برنامههای مرتبط با آن را تسریع کنند.
در همین راستا، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران نیز از آغاز فرایند ثبت جهانی بافت تاریخی ربع رشیدی خبر داد.
عبدالرضا گلپایگانی در حاشیه شصتمین جلسه ستاد ملی بازآفرینی شهری پایدار با اشاره به اهمیت این مجموعه تاریخی گفت: هدفگذاری انجامشده بر این است که بخشهایی از معماری باقیمانده ربع رشیدی که پیشتر در فهرست آثار ملی ثبت شدهاند، اکنون برای ثبت جهانی نیز معرفی شوند.
وی افزود: تحقق این هدف نیازمند اجرای الزامات مشخصی از جمله بازگشایی مسیرهای دسترسی، تملک برخی اراضی و ساماندهی محدوده تاریخی این مجموعه است که در قالب همکاری مشترک میان شرکت بازآفرینی شهری و وزارت میراث فرهنگی پیگیری میشود.
گلپایگانی با اشاره به جایگاه علمی این مجموعه تاریخی اظهار کرد: ربع رشیدی در دوره شکوفایی خود بهعنوان یک مجتمع علمی–آموزشی وقفی فعالیت میکرد و بر اساس منابع تاریخی، دارای چندین دانشکده بوده و هزاران دانشجو از کشورهای مختلف در آن به تحصیل میپرداختند.
به گفته وی، این ویژگیها ربع رشیدی را به یکی از مهمترین کانونهای علمی و بینالمللی ایران در دوره تاریخی خود تبدیل کرده است و احیای آن میتواند پیوندی معنادار میان گذشته پرافتخار و آینده توسعه فرهنگی و علمی کشور ایجاد کند.
گفتنی است، مجموعه تاریخی ربع رشیدی در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و وقفنامه آن نیز در سال ۱۳۸۶ در فهرست حافظه جهانی یونسکو ثبت شده است.
