فعالان و نویسندگان آزربایجان اولین گروهی بودند که بحران دریاچه اورمیه را جار زدند

گادتب: در ادبیات مرکزگرایانه، عبارت «محلی» در ترکیباتی مانند زبان محلی، موسیقی محلی، ادبیات محلی و مطبوعات محلی دقیقا بمعنی غیرفارسی است و منظور یاشار سلطانی از «مجله محلی» مجلاتی هستند که به زبان‌های فارسی و تورکی و در آزربایجان منتشر می‌شدند و همین نشان می‌دهد که فعالان و نویسندگان آزربایجان اولین گروهی بودند که بحران دریاچه اورمیه را جار زدند.

سال ۷۱ یا ۷۲ دکتر حسین کاوه در نامه‌ای خطاب به وزیر کشاورزی (عیسی کلانتری)، وزیر نیرو (بیژن زنگنه)، استاندار آزربایجان شرقی (علی عبدالعلی‌زاده) و استاندار آزربایجان غربی (قربانعلی سعادت) نوشت که: در شرق دریاچه اورمیه در منطقه وسیعی به طول ۱۴۰ کیلومتر و عمق ۲۰ متر، آب شور در عمق به طرف خشکی پیشروی کرده و آبهای اکثر چاه‌ها شور شده و آبیاری زمین با آب شور موجب شور شدن و غیر قابل استفاده شدن زمین‌ها گردیده است.

در آن نامه علت شوری آب چاه‌ها، از بین رفتن آبهای زیرزمینی و پسروی آب دریاچه اورمیه در اعماق زمین قید شده بود.

به جرات می‌توانم بگویم که ما اولین اقدامات عملی برای آشنایی همگان با بحران دریاچه اورمیه را انجام دادیم و اینجانب سال ۷۹ دوبار در جلسات کانون استاد شهریار دانشگاه اورمیه و با حضور صدها نفر از دانشجویان درباره دریاچه اورمیه سخنرانی کردم. دوم آبان ۸۰ نیز ما دانشجویان دانشکده فنی مهندسی اورمیه با محوریت اساتید هیدرولیک و هیدرولوژی، همایش دریاچه اورمیه را در دانشگاه اورمیه برگزار کردیم و در آن کنفرانس برخی از نمایندگان مجلس اورمیه، نماینده شهرستان میانه (از کمسیون انرژی مجلس) و افراد دیگری مانند معصومه ابتکار حضور داشتند.

آن روز فقط «انجمن آبخیزداری ایران» صدای ما را شنید و در نامه‌ای به رئیس جمهور خاتمی‌ چنین گوشزد کرد: این فاجعه در مورد دریاچه‌ای صورت می‌گیرد که کلیه حوزه‌های آبخیز آن در داخل خاک جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و بهانه هرگونه اثر گذار دیگری برای نابودیش وجود ندارد و در کلیه محاکم صالحه جهانی و نسل‌های آینده، بجز مسئولین سازمان‌های مختلف کشوری، مقصر دیگری را نمی‌توان برایش تعریف کرد.

بیانیه انجمن در شماره سوم نشریه اردم (نشریه دانشجویان تورک دانشکده مدیریت تهران) منتشر شد و مرکزگرایان نوشتند که دریاچه اورمیه مشکلی ندارد و پانتورک‌ها می‌خواهند با این بهانه سینه‌زنانی برای هئیت خود دست و پا کنند. حتی بعد از تظاهرات شهریور ۱۳۹۰ مردم آزربایجان نیز مرکزگرایانی مانند فرهمند بجای انعکاس مطالبات معترضان از بی‌بی‌سی فارسی به جمهوری اسلامی مشاوره دادند که چگونه چنین تجمعاتی را کنترل و مدیریت کنید.

«ابراهیم رشیدی»