ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی
گادتب: بهگزارش روزنامه فرانسوی لاكروا، دولت تورکیه نسخهای جدید از الفبای لاتین را بهعنوان پایهای مشترک برای زبانهای تورکی در آسیای مرکزی پذیرفته است. این اقدام با هدف تقویت همگرایی فرهنگی و سیاسی میان کشورهای تورکزبان و کاهش نفوذ روسیه در فضای پساشوروی صورت گرفته است.
این ابتکار در جریان نشست سازمان دولتهای تورکزبان که در اکتبر ۲۰۲۵ در شهر قبله (جمهوری آزربایجان) برگزار شد، اعلام گردید. در این نشست، رؤسای جمهور تورکیه، جمهوری آزربایجان، قزاقستان، قرقیزستان و ازبکستان حضور داشتند.
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور تورکیه، برای نخستین بار دو کتاب نمادین را که با «الفبای تورکی» متشکل از ۳۴ حرف چاپ شدهاند، ارائه کرد. این الفبا توسط شورای زبانی سازمان تهیه شده و هدف آن کنار گذاشتن الفبای سیریلیک ـ میراث روسیه ـ و ایجاد همگرایی زبانی میان کشورهای تورکزبان است.
بهنوشته La Croix، این کتابها نخستین انتشاراتی هستند که با نسخهٔ جدید الفبای لاتین چاپ شدهاند. این نسخه تازه، در اواخر سال ۲۰۲۴ توسط شورای زبانی سازمان تهیه شده و برای زبانهای تورکی تطبیق داده شده است.
پیرام بالجی، پژوهشگر مرکز علوم سیاسی فرانسه، این پروژه را بازتابی از تلاشهای بلندمدت آنکارا برای ایجاد اتحاد فرهنگی و سیاسی تورکها دانسته و تأکید کرده است که تورکیه از زمان تأسیس این سازمان در سال ۲۰۰۹، نیروی محرکهٔ اصلی این ایده بوده است.
بهگفتهٔ بالجی، پذیرش الفبای لاتین نمادی از رهایی از نفوذ شوروی است. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱، کشورهای آسیای مرکزی فرصت یافتند تا از نفوذ روسیه فاصله بگیرند و هویت فرهنگی خود را بازسازی کنند.
تورکیه در دههٔ ۱۹۲۰ میلادی، در دوران مصطفی کمال آتاتورک، الفبای لاتین را پذیرفته بود. جمهوری آزربایجان و تورکمنستان نیز پس از استقلال، این الفبا را بهطور کامل پذیرفتهاند، در حالی که ازبکستان هنوز هم از هر دو الفبای لاتین و سیریلیک استفاده میکند.
بهنوشتهی این روزنامه، این اقدام موجب نگرانی روسیه شده است، زیرا آن را تلاشی برای کاهش نفوذ خود در آسیای مرکزی تلقی میکند. در عین حال، ناظران بر این باورند که این گام به اردوغان در میان جریانهای ملیگرای تورکگرا که از پروژهٔ «جهان تورک» حمایت میکنند، قدرت داخلی بخشیده است.
نویسنده در نتیجهگیری خود تأکید میکند که این الفبای جدید میتواند بهعنوان ابزاری برای نفوذ فرهنگی و ژئوپلیتیکی در رقابت رهبری میان آنکارا و مسکو در قلب آسیای مرکزی عمل کند.
