ابراهیم ساوالان: بزرگنمایی “باقروف” توسط نویسنده و روشنفکران مرکزنشین ایرانی

گادتب: زمانی عوام‌الناس شهرستان ملکان، سلمان خدادادی را نفر دوم کشور می‌دانستند و برخی از اهالی میاندواب، چنین نظری را در مورد محبی‌نیا و برخی از اهالی میانه نیز، چنین نظری را در مورد حسین هاشمی داشته او را بعد از رفسنجانی قدرت قاهره‌ی ایران میدانستند. در حالیکه آنها صرفا نمایندگان شهرشان در مجلس بوده، جزء چند هزارنفر بالانشین هرم قدرت ایران بودند؛ ولی این توهم عوامانه که فلانی همه کاره است، هر روز بیشتر میشد. علاوه براین در برخی کشورها، نفر دوم کشور هم کاره‌ای نیست و روسای جمهور ایران بارها گفته‌اند که ما کاره‌ای نبودیم و افراد و نهادهای دیگری اختیاردار کشور بودند.

نوع نگاه و داوری نویسندگان و روشنفکران ایران به میرجعفر باقروف (استاندار آذربایجان در دوره شوروی) نیز تا این حد عوامانه بوده است. آنها میگویند میرجعفر باقروف بعد از استالین نفر دوم شوروی بود و دکتر جهانشاهلو کمی دقت به خرج داده و باقروف را بعد از استالین و بریا، نفر سوم شوروی گفته است. البته که باقروف هم مانند قاتل زهرا نویدی، مار خطرناکی بود ولی مهره و آدم گنده‌ای نبود.

باقروف در سیستم شوروی، چیزی در حد استاندار ایلام در سیستم ایران بود که چون هم‌مرز عراق است مسئولیت سامان دادن به زائران کربلا را برعهده دارد و میتواند لاف بزند که «بعد از وزیر کشور، نفر دوم نظام در امر پیاده‌روی کربلا منم». باقروف هم استاندار آذربایجان هم‌مرز با ایران بوده مسئولیت اسکان پناهندگان ایرانی را برعهده داشته و ایرانی‌هایی که فهمشان از شوروی و جهان به اندازه اطرافیان استاندار ایلام بوده، باقروف را بعد از استالین خدای آن کشور بزرگ فرض کرده‌اند. در حالیکه در سرزمین استالین، نفر دوم هم کاره‌ای نبود و گستردگی حزب کمونیست و دستگاه سیاست خارجی آن کشور نشان میدهد که اتفاقا استانداران مهره‌های بزرگی نبودند و قیاس حاکم آذربایجان با حاکمان اوکرائین، قزاقستان و… همان قیاس والی ایلام با والیان مشهد، اصفهان و… است؛ چیزی شبیه صفر.

نویسنده و روشنفکر آن زمان ایران، فهمش از کشور همسایه و واقعیت‌های جهان همین بود ولی آنهایی که هنوز در حدود اختیارات باقروف اغراق میکنند عامدانه دست به این بزرگنمایی می‌زنند. زیرا میدانند که ذهن مخاطب، باقروف تدارکاتچی را به عنوان معمار فرقه دموکرات آذربایجان قبول نخواهد کرد پس باید باقروف را تا حد امکان بزرگ کرده بر فراز مولوتف‌ها، مالنکوف‌ها و بولگانین‌ها می‌نشاندند تا انتساب تاسیس فرقه به او نیز قابل قبول باشد.