چهارشنبه , نوامبر 30 2022
azfa

سید مرتضی حسین: آیا سه دریاچه، دو دریاچه می‌شود؟

گادتب: چنانکه در کتاب “سه دریاچه، یک گهواره؛ تاریخ تمدن در آذربایجان از ابتدا تا پایان عصر آهن” تا حد امکان تشریح و تبیین و تصویر روی جلد کتاب هم بر همین اساس طراحی شده، سه دریاچه‌ی وان، گویجه گول (سئوان) و اورومیه، مادران تمدن در این منطقه بوده‌اند.

جغرافیای بین این سه دریاچه، یک جغرافیای فرهنگی- تاریخی واحد به معنای واقعی کلمه‌ است. جغرافیایی که در ارتباط تنگاتنگ با  دو حوزه‌ی تمدنی مهم یعنی حوزه‌های کور- آراز (کور- ارس) و دجله-فرات (بین‌النهرین) و خاستگاه و زادگاه تمدن‌های کوچک و بزرگ متعدد در عصر آهن بوده است.

این سه دریاچه، به عنوان سه حوضه‌ی آبریز رودهای بزرگ و کوچک پرشمار، با تلطیف آب‌وهوا، تامین آب و ایجاد جلگه‌های حاصل‌خیز، سه عامل اصلی و لازم برای یکجانشینی و پیدایش تمدن را فراهم نموده و مادران تمدن‌های کهن این جغرافیای فرهنگی محسوب می‌شوند.

سکونتگاه‌های بی‌شماری که در عصر مفرغ تحت تاثیر فرهنگ کور- آراز قرار گرفته و در عصر آهن به اوج اعتلای خود می‌رسند و برخی از آنها به عنوان مراکز سیاسی- اداری و فرهنگی، به قلعه- شهرهای اشرافی تبدیل می‌شوند. قلعه‌- شهرهایی مانند حسنلو، تزه کند (کارمیر بلور) و قلعه‌های بزرگ و کوچک متعدد اطراف دریاچه‌ی وان‌.

این سه دریاچه، به مثابه سه مادر بسیار ثروتمند، مهربان و سخاوتمند در طول تاریخ بوده‌اند. نوزاد تمدن در آغوش آنها و گهواره‌ای بالیده است که آنها مراقبش بوده‌اند. اما فرزندان یکی از این سه مادر، فرزندان مهربانی برای او نبوده‌اند. منابع تغذیه‌ی او را با ایجاد سدها و چاه‌های غیر اصولی و پر شمار قطع کرده‌ و او را به مرگی تلخ محکوم کرده‌اند، مرگی که زندگی همین فرزندان ناخلف را نیز در خود فرو خواهد بلعید.

در حالی که دریاچه‌های گوی‌جه گول و وان، در کمال پر آبی، زندگی هزاران بلکه میلیون‌ها ساله‌شان همچنان پابرجا و پر نشاط است، دریاچه‌ی اورومیه بر اثر بی‌مسئولیتی و  بی‌تدبیری مردم و دولت ما در حال جان کندن است. بی‌تردید مرگ هولناک این مادر تمدن، نابودی هولناک‌تری را برای ما رقم خواهد زد. ما مردمان بی‌تفاوتی که از سویی به خاطر ناآگاهی نسبت به ارزش تاریخی- طبیعی دریاچه، کاملاً سنگ‌دلانه و غیر مسئولانه با آن برخورد کردیم و از سوی دیگر مسئولیت و مدیریت امورمان را به کسانی سپردیم که هیچ درکی از جغرافیا، تاریخ و  تمدن محیط ما نداشته و به نابود کردن آن کمر بستند.

با مرگ دریاچه‌ی اورومیه، یکی از سه مادر تمدن در جغرافیای ما حذف و یک بند از سه بند این گهواره‌ی  تمدن پاره خواهد شد. مراکز سکونت امروزی نیز به سرنوشت مردمان تپه حسنلو گرفتار خواهند شد. آنها در حالی که زندگی خوشبختی در کنار مادر خویش داشته‌اند، بر اثر هجوم مهاجمانی ناشناس نابود شدند اما طومار حیات ساکنین امروزی بر اثر یک فاجعه‌ی طبیعی یعنی مرگ دریاچه در هم خواهد پیچید.  قاتلین دریاچه‌ی اورومیه، قاتلین فرهنگ و تمدن‌اند؛ زیرا هیچ تمدنی بدون محیط و بستر طبیعی، قادر به ظهور و تداوم نبوده و نخواهد بود.

مرگ یکی از سه دریاچه، به معنای خاموشی چراغ سکونت، فرهنگ و تمدن، در بخش بزرگی از گهواره‌ی تمدن در آذربایجان است.‌

دوباره امتحان کنید

دستگیری عباس نمینی جوان تورک آذربایجانی اهل آستارا

گادتب: به گزارش مرکز خبر گادتب، جوان تورک آذربایجانی اهل آستارا با اتهام واهی لیدر …

در اعتراضات اخیر بیش از ۴۴۸ نفر توسط رژیم جنایتکار ایران قتل عام شد

گادتب: به گزارش مرکز خبر گادتب، سازمان حقوق بشر ایران، جدیدترین فهرست از تعداد جان‌باختگان …