ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی
گادتب: به گزارش مرکز خبر گادتب، معدن مس سونگون سالهاست که از سوی رژیم نژادپرست فارس به تاراج رفته است، اما چند ماه گذشته با پیگیریهای نمایندگان مجلس، امامان جمعه و دیگر مدیران منطقه، برخی ابراز امیدواری می نمایند که تعدیلی در استعمار آذربایجان و تارج مس سونگون انجام خواهد پذیرفت.
از مدتها پیش بحث بر سر درآمد واقعی معدن مس سونگون و سهم آذربایجان از آن بر سر زبانها افتاده است بطوریکه برخی نمایندگان مجلس و دیگر مدیران خواستار تکمیل پروژه شرکت مس آذربایجان جهت دستیابی این منطقه به حقوق قانونی و طبیعی خود شدند.
معدن مس سونگون با داشتن بیش از یک میلیارد تن مس، دومین معدن مس منطقه از لحاظ ذخایر این فلز گرانبها است و سالهاست که با خواب غفلت مدیران آذربایجان و بیوجدانی برخی مدیران مرکز، به تاراج رفته است.
معدن مس سونگون به همراه دو معدن سرچشمه و میدوک در کرمان، تحت مالکیت شرکت ملی مس ایران با مرکزیت کرمان قرار دارد، که سالهاست این شرکت اقدام به استخراج مواد خام مس از این سه معدن بخصوص سونگون نموده و برای بازیافت به کرمان حمل میکند، لذا این خام فروشی، دست آذربایجان را از سود این معدن کوتاه کرده است و از طرفی میزان سود و درآمد این معدن بصورت کذب به مدیران و مردم آذربایجان اعلام میشود بطوریکه رضا علیزاده نماینده مردم ورزقان در مجلس در این خصوص گفته است: “فروش سالانه کنسانتره مس سونگون نزدیک به یک هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان است و این در حالی است که همواره مبلغی کمتر از این میزان را به ما گزارش کردهاند” که با یک حساب سرانگشتی نیز میتوان به چنین مبلغی دست یافت.
مقابله با استقلال مس آذربایجان
در سال ۱۳۸۹ برخی مدیران و نمایندگان آذربایجان تلاشهایی برای تاسیس شرکتی مستقل از شرکت ملی مس ایران به نام شرکت مس آذربایجان داشتند که اجازه تاسیس آن در مجلس هشتم تصویب و از سال ۱۳۸۹ کارهای عملی و زیربنایی آن آغاز شد اما از آغاز این کار، مدیران مرکز رغبتی به آن نداشتند و بعد از ۵ سال به کلی عملیات احداث متوقف شد.
از سال ۱۳۹۲ که احمد مراد علیزاده، یکی از نزدیکان اسحاق جهانگیری معاون اول روحانی به سمت رئیس شرکت مس ایران منصوب شد، اعتقادی به پیشرفت و عدالت برای آذربایجان نداشت لذا دستور توقف این پروژه به بهانه مشکلات زیستمحیطی را صادر کرد.
وی همواره تخریب محیط زیست را دلیل توقف تاسیس شرکت مس آذربایجان دانسته و معترضان به این اقدام را محکوم به قومگرایی میکرد.
در این راستا این مدیر چند ماه پیش و در روزهای آخر امپراطوری خود بر مس ایران، گفت: «نگاه ما نباید قومیتی و ناسیونالیستی باشد. شرکت مس یک بنگاه اقتصادی است که باید به فکر تولید و توسعۀ پایدار باشد. اینکه گفته میشود مالیات را آذربایجان میدهد و منافعش نصیب کرمان میشود، درست نیست. اساساً مجموعه سونگون ۱۰سال از مالیات معاف بوده که چندسالی از این معافیت هم هنوز پابرجاست. ضمن اینکه شرکت مس تلاش کرده است تا گردش مالی این شرکت در تمام مناطق همگون شود.»
به دنبال این سخنان مراد علیزاده، اولین واکنش از طرف امام جمعه ورزقان بود که اعلام کرد: در هیچ جای دنیا هیچ کسی دوست ندارد محیط زیست را نابود کند، طرح هایی که اخیرأ در استان کرمان افتتاح شده است، متعلق به معدن سونگون بود. مسئولان شهرستان و استان خودشان این اجازه را دادند تا این طرح ها در کرمان احداث شود. بیش از ۴۰ درصد درآمد شرکت ملی مس از معدن مس سونگون ورزقان است، از این ۴۰ درصد چقدر در شهرستان ورزقان هزینه شده است؟ می گویند معدن سونگون را قومیتی نکنید، اتفاقا شما هستید که مسئله را قومیتی کردید چرا باید همه امکانات در استان کرمان باشد چرا همه امکانات را بردند کرمان، این بیعدالتی و تبعیض است چرا قومیتی نگاه می کنید باید عادلانه نگاه کنیم.
آل هاشم، امام جمعه تبریز نیز در این خصوص گفت: در توسعه این صنعت، آذربایجان معمولا مورد بیمهری قرار گرفته است، چرا باید در کنار مس سونگون کارخانه ذوب نباشد؟ برخی میگویند توسعه این صنعت، مشکل زیست محیطی دارد، چطور افرادی که این معدن را ایجاد کردند به فکر محیط زیست نبودند؟ اگر مشکلی هست میتوانند تکنولوژی جدید وارد کنند تا این بهانه برطرف شود، چرا باید محصول خام این معدن را به خارج صادر کنیم و چرا باید این مس را به کرمان برای فرآوری بفرستیم؟ مگر آذربایجان چنین ظرفیتی ندارد؟
سپس نمایندگان مجلس مانند رضا علیزاده، پزشکیان، قاضیپور و اعزازی نیز به این موضوع اعتراض کرده و خواستار رفع این بیعدالتی شدند.
در این معدن علاوه بر خروج مواد خام از منطقه، گردش مالی آن نیز نصیب آذربایجان نبوده و هیچ پرونده مالیاتی و حساب بانکی موثر در آذربایجان قرار ندارد در این راستا، پیشتر تلاشهایی برای انتقال حسابهای بانکی و مالیاتی این معدن به آذربایجانشرقی صورت گرفته بود اما در آخرین مورد آن نماینده ورزقان با استناد به قانون و با لحنی تهدید مانند گفت: حسب مصوبه شورای معادن استان، باید حسابهای بانکی و دفاتر مالیاتی معدن مس سونگون ورزقان به محل اکتشافات منتقل شود، در غیر این صورت نهادهای قانونی از تردد کامیونها جلوگیری میکنند و براساس ماده ۴۳ قانون برنامه ششم توسعه، حسابهای بانکی و دفاتر مالیاتی معادن باید در محل اکتشافات باشد و در آنجا فعالیت کند.
در پی سخنان این نماینده، امام جمعه ورزقان نیز در خطبههای نماز جمعه از ممانعت اجرای این قانون توسط برخی افراد خبر داده و گفت: مدیر عامل معدن سونگون ۲ بار برای ادارهکل امور مالیاتی و دارایی آذربایجانشرقی نامه ارسال و عنوان کرده است ما آمادگی داریم مالیات مجموعه سونگون را به شهرستان ورزقان بدهیم ولی به ما اجازه نمیدهند، این وظیفه نماینده شهرستان است که پیگیری کند و نتایج را به سمع و نظر مردم برساند.
تغییر مدیریت و تفکر در مس ایران
با تغییر مدیریت شرکت مس ایران، به نظر میرسد که شخص اول این شرکت (محمدرضا بنیاسدیراد) ظاهراً در مقابل فشار مدیران و مردم آذربایجان سر خم کرده است بطوریکه مدیر جدید در مراسم معارفه مدیر جدید مجتمع مس سونگون؛ اعلام کرد: ” واحد ذوب ۱۰۰ هزار تنی ذوب مجتمع مس سونگون ورزقان تا سال ۱۴۰۰ احداث میشود.”
این خبر شاید بهترین خبر اقتصادی برای مردم آذربایجان بخصوص منطقه قرهداغ باشد چرا که این منطقه برخلاف دارا بودن فرصتها و بسترهای سرمایهگذاری، از مناطق محروم کشور میباشد بطوریکه یکی از اهالی منطقه در گفتگو با یولپرس اعلام کرد: “سالهاست که درخواست ما برای اشتغال در معدن سونگون به جایی نرسیده و بارها اهالی منطقه از تردد کامیونهای جلوگیری کردهاند اما هموراه با وعدههای مسئولین به خانه بازگشتهاند و اگر این روند ادامه داشته باشد، اهالی قصد دارند بطور کل از عبور و مرور هرگونه کامیون و مسئولین معدن جلوگیری کنند.”
جلوگیری از خروج مواد خام و مالیات مس سونگون
نماینده مردم ورزقان و خاروانا که تلاش زیادی برای جلوگیری از خروج سرمایه و مواد خام مس سونگون داشته است در گفتگو با یولپرس در خصوص انشعاب مس آذربایجان از شرکت مس ایران گفت: “سال ۹۲ زمانی که شرکت مس ایران، طرحهای توسعهای مس سونگون را تعطیل کرد، با چند اقدام تلاش نمود تا عمل خود را توجیه نماید که تاسیس «شرکت مس و مولیبدن آذربایجان» با سرمایه اندک در همین راستا بود که بعد از مدتی معلوم شد این شرکت از لحاظ قانونی نمیتواند فعالیت داشته باشد چرا که باید این شرکت در بورس حضور داشته و برای فعالیت در بورس نیز باید مجتمع مس سونگون تعیین تکلیف شده و تمام دارایی شرکت مس آذربایجان معلوم شده و از مس ایران منفک گردد و چون شرکت مس ایران تنها به عنوان بهرهبردار حضور داشته و مالک معادن نیست آنان با چند برگ سعی داشتند عنوان کنند که شرکت مس آذربایجان تاسیس شده است و در عمل هیچ فعالیت را شاهد نبودیم و حتی جلسهای هیات مدیره اعلامی نیز تشکیل نشده است و بطور کل شرکتی به نام «شرکت مس آذربایجان» با دارایی و فعالیت مشخص وجود خارجی نداشته است و شرکتی صوری بوده است فلذا مجتمع مس سونگون تحتنظر شرکت مس ایران فعالیت داشته است.”
رضا علیزاده در خصوص تاسیس شرکتی جدیدی مستقل از مس ایران نیز گفت: “شرکت جدیدی تاسیس نخواهد شد بلکه ما پیگیر طرحهای توسعه، فراوری، شهرکهای صنعتی و صنایع پایین دستی بودیم و شرکت مس آذربایجان قبلا تاسیس شده و ما پیگیر رفع مشکلات آن در بورس هستیم ”
وی ادامه داد: “ما تمام تلاش خود را برای راهاندازی دوباره مراحل ذوب و بهرهبرداری داشتیم که خوشبختانه بعد از دو سال توانستیم با تلاش مردم، نمایندگان و مسئولان استان، شرکت ملی مس ایران و وزارت صنعت و معدن را متقاعد کنیم تا فعالیتهایی که از سال ۹۲ تعطیل شده بود، دوباره آغاز بکار کند که در مرحله مناقصه قرار دارند و بعد از عقد قرارداد و ساخت کارخانجات و ساخت شهرک پایین دستی مس که در برنامه ماست، میتوانیم مس را به جای خام فروشی بصورت کنسانتره و شمش مس و یا صنایع مسی به فروش برسانیم و بطور کلی از مرحله استخراج تا تبدیل به صنایع مسی در استان صورت گیرد که هم درآمد و ارزش افزوده در استان بماند و هم باعث توسعه قطب مس کشور گردد. ”
نماینده ورزقان در خصوص انتقال حسابهای بانکی و مالیاتی معدن به داخل آذربایجان شرقی نیز گفت: “طبق قانون ۵ ساله ششم توسعه که در سال ۹۵ در مجلس تصویب شد باید کلیه گردشهای مالی اعم از خرید و فروش، هزینه و دفاتر و پروندههای مالیاتی در محل استخراج صورت گیرد که این به قانون تبدیل شده و باید اجرایی شود.”
مهندس علیزاده در خصوص کارگان معدن سونگون نیز گفت:”شاغلین این معدن هم بومیها حضور دارند و هم غیر بومیها؛ ولی غیربومیها با ۷۰ درصد در اکثریت هستند که بیشتر از شهرها و استانهای همجوار حضور دارند. ”
وی در خصوص تضمین جلوگیری از تکرار تعطیلی صنایع پایین دستی مس آذربایجان، گفت: “تضمین همان قراردادها و قوانینی است که تصویب شده و باید مسئولین پیگیر موضوع باشند.”
علیرغم خواست ملت ترک آذربایجان و برخی مسئولین محلی هنوز رژیم نژادپرست فارس با روشهای استعماری مس و دیگر ثروتهای آذربایجان را تاراج می کند.
