ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی
گادتب: خامفروشی، یا به بیان دقیقتر، انتقال منابع طبیعی بدون ایجاد ارزش افزوده، یکی از شیوههایی است که در طول تاریخ از سوی قدرتهای مسلط بر سرزمینهای تحت سلطه بهکار گرفته شده است. این روش، در عمل به کاهش ظرفیتهای اقتصادی مناطق تحت کنترل و تضعیف اعتمادبهنفس و توانمندیهای ملی منجر میشود و در بلندمدت وابستگی اقتصادی و اجتماعی ایجاد میکند.
به گزارش “صفحه اطلاع رسانی عباس لسانی”، آذربایجان جنوبی نیز از این قاعده مستثنی نیست و در حوزههای مختلف، بهویژه در عرصه اقتصادی، با چنین روندی مواجه است. استان زنجان بهعنوان یکی از مناطق غنی از منابع و معادن، با وجود ظرفیتهای قابل توجه، به یکی از محرومترین مناطق در جغرافیای ایران تبدیل شده است.
با نگاهی به آمار و گزارشهای رسمی میتوان به بخشی از مشکلات ساختاری در حوزه بهرهبرداری از منابع این استان پی برد. خبرگزاری جمهوری اسلامی در گزارشی با عنوان «خامفروشی منابع در غیاب صنایع معدنی در زنجان» (۲۴ دی ۱۴۰۳) به این موضوع پرداخته است.
در این گزارش آمده است که زنجان از استانهای معدنی کشور بهشمار میرود و ظرفیتهای قابل توجهی در حوزه مواد معدنی دارد. با این حال، به دلیل نبود صنایع فرآوری و پاییندستی مرتبط، بخشی از این منابع همچنان بهصورت خام از استان خارج میشود.
وجود معادن غنی در شعاع ۲۰۰ کیلومتری زنجان میتواند بستری مناسب برای ایجاد صنایع فرآوری باشد؛ چرا که کاهش هزینههای حملونقل، نقش مهمی در رقابتی شدن قیمت نهایی محصولات دارد. معادن، همچون صنعت، کشاورزی و گردشگری، یکی از ارکان توسعه محسوب میشوند و در صورت بهرهبرداری صحیح میتوانند نقشی کلیدی در اقتصاد ایفا کنند.
زنجان دارای ۳۶ نوع ماده معدنی است و از این نظر جزو استانهای شاخص کشور به شمار میرود. در حال حاضر، از ۴۴۷ معدن ثبتشده در استان، حدود ۱۹۵ معدن فعال هستند. با وجود این ظرفیت، نبود سرمایهگذاری کافی موجب شده است برخی صنایع پاییندستی در استان شکل نگیرند.
به گفتهی رئیس خانه معدن زنجان، در حوزه سرب و روی زنجیرهی نسبتاً کاملی وجود دارد، اما در زمینه سنگ آهن، مس و خاکهای صنعتی چنین شرایطی برقرار نیست. سنگ آهن تنها تا مرحله کنسانتره فرآوری شده و سپس به استانهای دیگر منتقل میشود. همچنین، با وجود جایگاه زنجان در صنایع دستی مسی، زنجیره کامل صنایع مس در این استان شکل نگرفته است. در بخش خاکهای صنعتی و سیلیس نیز به دلیل نبود سرمایهگذاری، مواد خام مستقیماً به استانهای دیگر ارسال میشود.
به باور کارشناسان، شعارهای کلی برای جذب سرمایهگذاری کافی نیست و باید موانع اداری و ساختاری برطرف شود؛ چرا که سرمایه همانند جریان آب، بهسوی مناطقی حرکت میکند که مسیر برای آن هموار باشد.
این نمونهها تنها بخشی از چالشهای اقتصادی استان زنجان را نشان میدهد و بازتابدهندهی نوعی سیاست کلان است که موجب شده ظرفیتهای موجود در آذربایجان جنوبی به شکل کامل در خدمت توسعهی محلی قرار نگیرد.
