GADTB Güney Azərbaycan Demokratik Türk Birliyi
GADTB: Azərbaycanlı milli fəallar İranın Evin, Təbriz, Ərdəbil, Marağa və digər həbsxanalarında ağır şəraitdə, müalicə və ixtisaslaşmış tibbi yardımdan məhrum vəziyyətdə saxlanılırlar. Bu vəziyyət fəallar üçün geri dönməz nəticələrə və ağır hadisələrə səbəb ola bilər.
Ərdəbil Mərkəzi Həbsxanasında saxlanılan azərbaycanlı fəal Əsgər Əkbərzadə həbsxananın tibb məntəqəsində lazımi tibbi yardım göstərilməməsi nəticəsində səhhətinin kəskin pisləşməsindən sonra, iki gün ərzində şiddətli qarın ağrısı, qızdırma, üşütmə, təzyiqin aşağı düşməsi və davamlı qusma ilə üzləşib. Nəhayət, 16-cı bölmədəki məhbus yoldaşlarının təkidindən sonra Fatimi xəstəxanasına köçürülüb və ixtisaslaşmış həkimin müayinəsindən sonra bağırsaqdakı polip və yırtığın aradan qaldırılması üçün cərrahi əməliyyat keçirib.
Həkimlər müayinə, analiz və kompüter tomoqrafiyasından sonra bağırsaqda polip və tutulma, həmçinin qarın boşluğunda yırtıq olduğunu müəyyən edərək onu xəstəxanaya yerləşdiriblər. İki gün dərman müalicəsi aparılmasına baxmayaraq, tibbi yardımın gecikdirilməsi səbəbindən fəalın səhhəti yaxşılaşmayıb və həkimlər əməliyyatın zəruri olduğu qənaətinə gəliblər. Hazırda Əkbərzadə əməliyyatdan sonra Fatimi xəstəxanasının təcrid olunmuş otağında həkim nəzarəti altındadır və həzm sistemindəki infeksiya və bağırsaq tutulmasının aradan qaldırılması, səhhətinin yaxşılaşması üçün müalicə alır.
Fəalın səhhətinin əməliyyat həddinə çatması ailəsi və məhbus yoldaşlarının daha əvvəl onun müalicədən və ixtisaslaşmış həkimə çıxışdan məhrum edilməsi ilə bağlı xəbərdarlıqlarına baxmayaraq baş verib.
Əkbərzadə üçüncü dərəcəli qaraciyər piylənməsindən də əziyyət çəkir və əvvəlki məlumatlara əsasən, ehtiyacı olan dərman və tibbi xidmətlərə müntəzəm çıxışdan məhrum edilib.
Bu azərbaycanlı fəalın səhhətinin pisləşməsindən sonra həbsxanalarda saxlanılan azərbaycanlı fəalların müalicə və ixtisaslaşmış tibbi yardıma çıxışının olmaması ilə bağlı narahatlıqlar daha da artıb. Belə vəziyyət geri dönməz nəticələrə və ağır insan itkilərinə səbəb ola bilər.
Müalicə və ixtisaslaşmış tibbi yardımdan məhrum edilmə, məhbusların say baxımdan yüksək sıxlığı və beynəlxalq standartlarla müqayisədə qeyri-kafi havalandırma, qida rasionunun kəmiyyət və keyfiyyət baxımından aşağı olması, lazımi sanitar imkanların olmaması, məhkəmə proseslərinin şəffaf aparılmaması və vəkilə çıxış imkanlarının məhdudlaşdırılması İranda həm adi cinayətlərə görə məhbusların, həm də siyasi məhbusların hüquqlarının sistematik şəkildə pozulmasının əsas nümunələrindəndir.
Hazırda çox sayda azərbaycanlı fəal Evin, Təbriz, Ərdəbil, Marağa və digər həbsxanalarda ağır şəraitdə, lazımi sanitar imkanlardan uzaq və ixtisaslaşmış tibbi yardımdan məhrum vəziyyətdə saxlanılır.
Abbas Lisani Evin həbsxanasında həbsinin onuncu ayında bel fəqərələriarası yırtıqdan əziyyət çəkir. O, həbsindən əvvəl dörd dəfə ozon terapiyası keçirib. Hazırda isə ixtisaslaşmış həkimə, ağrıkəsici dərmanlara, vitaminlərə və qida əlavələrinə çıxışdan məhrum edilib. Həbsxana rəhbərliyi onun ixtisaslaşmış həkimə göndərilməsinə, tibbi müayinələrdən keçirilməsinə, maqnit-rezonans tomoqrafiyası və rentgen müayinələrinin aparılmasına mane olur.
Evin həbsxanasında saxlanılan azərbaycanlı sənətçi Mürtəza Pərvin də bel fəqərələriarası yırtıq və fəqərələrin aşınması nəticəsində uzun müddətdir şiddətli ağrılardan əziyyət çəkməsinə baxmayaraq, tibbi müalicə və ixtisaslaşmış yardımdan məhrumdur. Onun həbsxanadan kənarda ixtisaslaşmış həkimə göndərilməsinin qarşısı alınıb.
Cəza müddətini bu həbsxanada keçirən Tahir Nəqəvi isə Şühədai-Təcriş Xəstəxanasının ixtisaslaşmış həkiminin rəyinə əsasən, sistoskopiya, sidik kisəsinin müayinəsi və prostat xəstəliyinin müalicəsinin davam etdirilməsinə ehtiyac duyur. Müxtəlif ultrasəs müayinələri və analizlər aparılmasına baxmayaraq, müalicənin davam etdirilməsi üçün indiyədək təsirli tədbir görülməyib.
Bu azərbaycanlı vəkil bel fəqərələrinin sınıqları və boyun fəqərələriarası diskin zədələnməsi ilə də üzləşib. Maqnit-rezonans tomoqrafiyası və rentgen görüntülərinə əsasən onun müalicə və fizioterapiyaya ehtiyacı var.
Məhəmməd Ocaqlu üç ildən artıqdır Evin həbsxanasında saxlanılır və ciddi görmə problemləri yaşayır. Yaxın mənbələrin məlumatına görə, həbsxanada ixtisaslaşmış göz müayinəsi və müalicəsi üçün avadanlığın olmaması, həmçinin onun ixtisaslaşmış xəstəxanaya göndərilməsinə icazə verilməməsi nəticəsində son aylarda hər iki gözündə katarakta yaranıb.
Digər azərbaycanlı fəal Vədud Əsədi də çoxsaylı fiziki problemlərdən əziyyət çəkir. Şiddətli allergiya, bununla əlaqədar görmə problemləri, tənəffüs yollarının tutulması və göz yaşlarının davamlı axması onun həyat şəraitini çətinləşdirib və təchizatlı tibb mərkəzində müalicəyə ehtiyacı var.
Bu azərbaycanlı fəal Evin həbsxanasına 12 günlük müharibə zamanı İsrailin hücumu nəticəsində baş verən partlayış dalğası səbəbindən bel və onurğa nahiyəsindən də xəsarət alıb. O, tibbi yardım göstərilmədən hələ də bel ağrılarından əziyyət çəkir.
Ayaz Seyfxah da Evin həbsxanasına hücum nəticəsində yaranan partlayış dalğasından sonra sol qulağında ciddi yırtıq və zədələnmə, həmçinin ağır eşitmə pozuntusu ilə üzləşib. O, hələ də ixtisaslaşmış tibbi yardımdan məhrumdur. Təkrarlanan infeksiyalar ağrıya, üzün şişməsinə və sol qulağın tamamilə fəaliyyətini itirməsinə səbəb olub.
Hadisədən aylar keçməsinə baxmayaraq, yaxın mənbələrin məlumatına görə, Evin həbsxanasının rəhbərliyi büdcənin və ya məhbusun xəstəxanaya göndərilməsi üçün kifayət qədər əməkdaşın olmadığını bəhanə edərək onun ixtisaslaşmış tibb mərkəzlərinə köçürülməsinə mane olub.
Salar Tahirəfşar həzm sistemində autoimmun xəstəlikdən əziyyət çəkir və ixtisaslaşmış həkim və dərmanlara çıxışdan məhrum edilib. Bu vəziyyət onun arıqlamasına və əzələlərinin zəifləməsinə səbəb olub.
Təbriz Mərkəzi Həbsxanasında saxlanılan azərbaycanlı fəal Əli Babayi isə tibbi yardım və müalicəyə çıxışın olmaması səbəbindən bel fəqərələriarası disk xəstəliyindən yaranan ağrılardan əziyyət çəkir. Həbsxana rəhbərliyi isə yalnız ağrıkəsici dərman verməklə kifayətlənir.
Son günlər həbsxana və məhkəmə orqanları onun məzuniyyətə buraxılması və elektron nəzarət qolbağından istifadə etməsi ilə bağlı müraciətlərini rədd edib.
Təbrizdə yaşayan azərbaycanlı fəal Fərhad Pakruhun atası Cəbrail Pakruh da son günlər xəstəxanada yatmasına və səhhətinin ağır olmasına baxmayaraq, cəzasının icrası üçün çağırılıb.
Bu fəal vətəndaş əzələ zəifliyi xəstəliyi səbəbindən Təbriz Razi Xəstəxanasının nevrologiya şöbəsində müalicə alır. O, həbs cəzasının icrası üçün Təbriz Baş Prokurorluğunun Cinayət Hökmünün İcrası üzrə 10-cu şöbəsinə çağırılıb və zamininə 30 gün müddət verilib ki, Pakruhu təqdim edib təhvil versin. Əks halda girovun müsadirə ediləcəyi bildirilib. İş Təhlükəsizlik Qüvvələrinin Hüquq İdarəsi və Şərqi Azərbaycan əyaləti parlament nümayəndələrinin işləri üzrə qurumun şikayəti əsasında ona qarşı “yalan məlumat yaymaq” ittihamı ilə açılıb.
Təbriz Razi Tədris və Müalicə Mərkəzinin təqdim etdiyi tibbi arayışa əsasən, müalicə həkimi onun xəstəxanada qalmasının və əzələ zəifliyi xəstəliyinin müalicəsi üçün damardaxili immunoqlobulin preparatının yenidən qəbul edilməsinin zəruri olduğunu vurğulayıb. Bununla belə, hökmün icrası barədə bildirişin verilməsi onun qeyri-sabit fiziki vəziyyətdə yaxın günlərdə həbsxanaya köçürülməsi ehtimalını artırır.
Ərdəbil Mərkəzi Həbsxanasında iki aydan artıqdır saxlanılan azərbaycanlı fəal Siamək Mirzəyi, Əsgər Əkbərzadə və Əli Vasiqi ilə birlikdə təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən həbs edilib. Onun diz oynaqlarının vəziyyətinin daha da pisləşməsinin qarşısını almaq üçün çarpaz bağ əməliyyatı və meniskin bərpasına təcili ehtiyacı var. Mirzəyi həbsindən əvvəl ixtisaslaşmış həkimin diaqnozu əsasında müalicə kursu keçərək əməliyyata hazırlanırdı, lakin təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən həbs edilib.
Əli Vasiqi də son günlər uzun müddət ayaqüstə qalması səbəbindən dizlərində şiddətli ağrıların yarandığını bildirib. Həbsxana bölmələrində məhbusların sayının tutumdan təxminən iki dəfə çox olması səbəbindən gün ərzində uzanmaq və dincəlmək mümkün deyil. Bu vəziyyət də sümük və oynaqlarda müxtəlif problemlərin və ağrıların yaranmasına səbəb olur.
Sadalanan hallarla yanaşı, həbsxanaların ağır şəraiti özlüyündə də xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur.
İxtisaslaşmış stomatoloji xidmətin olmaması və ağız-diş sağlamlığına lazımi diqqət göstərilməməsi məhbusların dişlərinin sıradan çıxmasına və korlanmasına səbəb olur.
Uyğun olmayan qida rasionu, orqanizmin sağlamlığı üçün zəruri vitamin və zülalların təmin edilməməsi, sanitar avadanlıqların çatışmazlığı, məhbusların yüksək sıxlığı və kifayət qədər havalandırmanın olmaması, taxtabiti kimi zərərli həşəratların yayılması və müxtəlif virus xəstəliklərinin geniş yayılması məhbusların sağlamlığını təhdid edən əsas amillərdəndir.
