GADTB Güney Azərbaycan Demokratik Türk Birliyi
GADTB: BMT Təhlükəsizlik Şurası sentyabrın 10-da keçirilən rəsmi iclasında İran İslam Respublikasının nüvə proqramı və 1737 saylı qətnamə ilə yaradılmış sanksiyalar komitəsi ilə bağlı gündəliyi səsə qoyub. Çin və Rusiyanın etirazları və gündəliyin səsə qoyulması tələbindən sonra iclasın gündəliyi 11 lehinə, 2 əleyhinə və 2 bitərəf səslə təsdiqlənib.
Səsvermədən sonra ABŞ-ın BMT-də siyasi məsələlər üzrə xüsusi nümayəndəsinin müavini Cennifer Loçetta Çin və Rusiyanın mövqelərini sərt şəkildə rədd edib. O bildirib ki, Təhlükəsizlik Şurasının altı sanksiya qətnaməsi ötən ilin sentyabrından yenidən qüvvəyə minib, 1737 saylı qətnamə üzrə komitə fəaliyyətini davam etdirir və Tehran Nüvə Silahlarının Yayılmaması haqqında Müqavilə (NPT) çərçivəsində üzərinə götürdüyü təminat öhdəliklərinə əməl etmir. Onun sözlərinə görə, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin Direktorlar Şurası da bu həftə məsələni bir daha təsdiqləyib.
Təhlükəsizlik Şurasının sədri – iclasın gündəliyinə dair səsvermə: “Qaldırılmış tələb və komitə üzvlərinin ifadə etdiyi fikirləri nəzərə alaraq, müvəqqəti gündəliyin səsə qoyulmasını təklif edirəm.
‘Yayılmamanın qarşısının alınması – 1737 saylı qətnamə əsasında yaradılmış Təhlükəsizlik Şurası komitəsi’ üzrə müvəqqəti gündəliyin təsdiqinə razı olan üzvlərdən xahiş edirəm, əllərini qaldırsınlar.
Əleyhinə olanlar?
Bitərəf qalanlar?
Səsvermənin nəticəsi belədir: 11 lehinə, 2 əleyhinə və 2 bitərəf səs.
Müvəqqəti gündəlik təsdiq edildi.”
ABŞ-ın BMT-də siyasi məsələlər üzrə xüsusi nümayəndəsinin müavini Cennifer Loçetta: “ABŞ Rusiya Federasiyası və Çin nümayəndələrinin irəli sürdüyü iddiaları qətiyyətlə rədd edir. Biz Böyük Britaniya nümayəndəsinin bu iclasın davam etdirilməsini dəstəkləyən bəyanatını tam şəkildə dəstəkləyirik.
Bir il əvvəl bu Şura qətiyyətli səsvermə ilə 1696, 1737, 1747, 1803, 1835 və 1929 saylı BMT Təhlükəsizlik Şurası qətnamələrinin yenidən qüvvəyə minməsinə imkan verilməsi barədə qərar qəbul etdi.
Bu qərara əsasən, 1737 saylı komitə yenidən yaradıldı. Komitə fəaliyyət göstərir, istisnalarla bağlı müraciətlərə qərar verib və Katiblik də ekspertlər paneli üçün üzvlər siyahısını hazırlayıb.
1737 saylı qətnamə və sonrakı qətnamələr 1737 saylı komitənin üçaylıq hesabatlarının bu Şuraya təqdim edilməsini tələb edir. Bu gün Şuranın sədri 1737 saylı komitənin müvəqqəti sədri kimi komitənin 90 günlük hesabatını təqdim etməli idi.
Təəssüf edirik ki, Şuranın iki üzvünün yenidən yaratdığı maneə bu məcburi hesabatın Şuraya təqdim edilməsinə imkan vermədi.
Bu hesabat yalnız hesabat dövründə komitənin fəaliyyətinə dair tamamilə faktlara əsaslanan məlumatdır. Çin və Rusiya Federasiyası bu Şuranın qətnamələrinin və nəticə etibarilə Şuranın iradəsinin icrasını zəiflətmək istəyirlər ki, İranı qoruya bilsinlər. Halbuki İran BMT qarşısında üzərinə götürdüyü ən fundamental öhdəliklərin bir çoxuna açıq şəkildə meydan oxumaqda davam edir.
Belə siyasi məsələlərdən asılı olmayaraq, faktlar dəyişməz olaraq qalır.
1737 saylı komitə mövcuddur. Bu qurum elə bu Şura tərəfindən İranın beynəlxalq ictimaiyyətdən gizli şəkildə inkişaf etdirməyə çalışdığı nüvə proqramını məhdudlaşdırmaq və ona nəzarət etmək üçün mandat alıb.
İran Nüvə Silahlarının Yayılmaması haqqında Müqaviləyə əsasən məcburi olan BAEA ilə hərtərəfli təminatlar sazişinə hələ də əməl etmir. BAEA-nın Direktorlar Şurası da bu həftə bunu bir daha təsdiqləyib.
ABŞ həm bu Şurada, həm də ondan kənarda tərəfdaşları ilə əməkdaşlığını davam etdirəcək ki, ötən ilin sentyabrında yenidən qüvvəyə minmiş altı qətnaməyə beynəlxalq səviyyədə mümkün olan ən geniş şəkildə əməl olunmasını təmin etsin. Biz Şuranın üzvlərini bu birgə səylərə qoşulmağa çağırırıq.
Komitənin hesabatının təqdim edilməsinə mane olan iki üzvün yaratdığı əngəllərə baxmayaraq, bu iclas Şuranın yenidən qüvvəyə mindirdiyi sanksiya tədbirlərinin icrasının müzakirəsi üçün mühüm fürsətdir.
Hamınızı gündəliyin təsdiqinə səs verməyə, bu iclasın keçirilməsinə və Şuranın öz işini davam etdirməsinə imkan yaratmağa çağırıram. Təşəkkür edirəm.”
ABŞ-ın İran İslam Respublikasının öhdəliklərinə əməl etməməsi ilə bağlı mövqeyi BAEA-nın Direktorlar Şurasının bundan bir gün əvvəl qəbul etdiyi qətnamədən sonra səsləndirilib. Həmin qətnamədə BAEA-nın baş direktorundan Tehranın öhdəliklərə əməl etməməsi məsələsini BMT Təhlükəsizlik Şurasına məruzə etməsi tələb olunub. Qətnamə 23 lehinə, 3 əleyhinə və 8 bitərəf səslə qəbul edilib.
