ادتاج اتحادیه دمکراتیک ترک آذربایجان جنوبی
گادتب: داراییهای عظیم معدنی آذربایجان جنوبی (استانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، زنجان، همدان، قزوین و مرکزی)
۱. آذربایجان غربی
تعداد معادن: بیش از ۵۰۰ معدن فعال و نیمهفعال.
معدن شاخص: زرشوران (تکاب) بهعنوان بزرگترین معدن طلای خاورمیانه.
ذخیره طلا: حدود ۱۴۰ تن قطعی؛ برآورد کل پهنههای طلادار منطقه بیش از ۳۵۰ تن.
ارزش اقتصادی: بیش از ۴۰ میلیارد دلار براساس قیمتهای کنونی طلا.
دیگر کانیها: سنگهای تزئینی (مرمر و تراورتن)، سیلیس و خاکهای صنعتی.
صنایع تبدیلی موردنیاز: پالایشگاه طلا، صنایع جواهرسازی، سنگبری پیشرفته.
منابع: سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی ایران؛ خبرگزاری ایرنا؛
رحمانی، م. و همکاران (۱۳۹۸). “بررسی زمینشناسی و کانهزایی کانسار زرشوران”. مجله علوم زمین.
۲. آذربایجان شرقی
تعداد معادن: حدود ۸۵۰–۹۰۰ معدن.
معدن شاخص: مس سونگون (ورزقان) بهعنوان دومین ذخیره بزرگ مس کشور.
ذخایر: بیش از ۱ میلیارد تن کانسنگ مس با بیش از ۸ میلیون تن مس محتوی.
ارزش اقتصادی: بیش از ۹۰ میلیارد دلار.
دیگر ذخایر: طلا در اندریان، آقدره و بزقوش با ذخیره تقریبی ۶۰–۸۰ تن.
صنایع تبدیلی موردنیاز: مجتمع ذوب و پالایش مس، تولید کاتد، سیم و کابل، استخراج و فرآوری طلا و مولیبدن.
منابع: ایمیدرو، شرکت ملی صنایع مس ایران؛ مقالات دانشگاه تبریز: رحمانی و همکاران (۱۳۹۸). “بررسی زمینشناسی و کانهزایی کانسار مس سونگون”.
۳. اردبیل
تعداد معادن: حدود ۱۲۵ معدن دارای پروانه.
نوع ذخایر: مصالح ساختمانی، سیلیس، خاکهای صنعتی، فلزات در حال اکتشاف در پهنههای مشگینشهر و خلخال.
ارزش اقتصادی: برآورد چند میلیارد دلاری با تمرکز بر صنایع شیشه، سرامیک و بتن.
صنایع تبدیلی موردنیاز: واحدهای شیشهسازی و کاشیسازی، کارخانههای فرآوری خاکهای صنعتی.
منابع: سازمان صمت استان اردبیل، پایگاه خبری مهر؛ سعیدی، ع. و همکاران (۱۴۰۰). “بررسی پهنههای معدنی مشگینشهر”. نشریه زمینشناسی ایران.
۴. زنجان
تعداد معادن: بیش از ۴۰۰ معدن.
معدن شاخص: انگوران، بزرگترین معدن سرب و روی ایران و خاورمیانه.
ذخایر: حدود ۱۰ میلیون تن کانسنگ پرعیار.
ارزش اقتصادی: بیش از ۱۵ میلیارد دلار.
دیگر کانیها: منگنز، سنگهای تزئینی و خاکهای نسوز.
صنایع تبدیلی موردنیاز: کارخانجات ذوب و پالایش روی، تولید آلیاژها، صنایع باتریسازی.
منابع: ایمیدرو، ایسنا؛ نیکنفس، ح. و همکاران (۱۳۹۵). “مطالعات ژئوشیمیایی معدن سرب و روی انگوران”. مجله اکتشافات معدنی ایران.
۵. همدان
تعداد معادن: بیش از ۳۰۰ معدن فعال و دارای پروانه.
ذخیره کلی: حدود ۱.۷ میلیارد تن انواع ذخایر.
نوع کانیها: سیلیس، آندالوزیت، سنگهای تزئینی، یاقوت کبود.
ارزش اقتصادی: بیش از ۱۰ میلیارد دلار.
صنایع تبدیلی موردنیاز: صنایع فرآوری سیلیس و نسوز، سنگبری مدرن، صنایع جواهرات نیمهقیمتی.
منابع: سازمان صمت همدان، مقالات دانشگاه بوعلیسینا؛ احمدی، س. (۱۳۹۶). “پتانسیلسنجی منابع معدنی استان همدان”. فصلنامه زمینشناسی ایران.
۶. قزوین
تعداد معادن: حدود ۳۰۰ معدن.
ظرفیت استخراج سالانه: بیش از ۱۲ میلیون تن.
نوع کانیها: مصالح ساختمانی، سیلیس، خاکهای صنعتی و ذخایر فلزی پراکنده.
ارزش اقتصادی: حدود ۸–۱۰ میلیارد دلار.
صنایع تبدیلی موردنیاز: صنایع شیشه و کریستال، سرامیک، فرآوری خاکهای صنعتی.
منابع: سازمان زمینشناسی و صمت قزوین، ایرنا؛ مقالات دانشگاهی داخلی مرتبط.
۷. استان مرکزی
تعداد معادن: حدود ۶۰۰ معدن فعال و دارای پروانه.
معدن شاخص: شازند (بوکسیت و سنگآهن)، محلات (قطب سنگهای تزئینی ایران).
ذخایر:
بوکسیت با ذخیره چند ده میلیون تنی.
سنگآهن در شازند و نقاط دیگر.
سنگهای تزئینی (مرمر، تراورتن و گرانیت محلات).
ذخایر خاک نسوز و منیزیت.
ارزش اقتصادی: بیش از ۲۰ میلیارد دلار.
صنایع تبدیلی موردنیاز: صنایع ذوب آلومینیوم، کارخانجات فرآوری سنگآهن، مجتمعهای فرآوری و صادرات سنگ تزئینی، تولید آجرهای نسوز.
منابع: سازمان صمت استان مرکزی، دانشگاه اراک؛ صادقی، ف. (۱۳۹۷). “پتانسیل سنگهای تزئینی محلات”. نشریه مهندسی معدن ایران.
در این مقاله به علت عدم دسترسی به اطلاعات دقیق دیگر مناطق از جمله بیجار، سونقور، قروه، آستارا، انزلی ،البرز و… امکان بررسی وجود نداشته است.
جمعبندی منطقهای (۷ استان)
تعداد کل معادن: بیش از ۳۰۰۰ معدن.
ذخایر شاخص:
طلا: بیش از ۳۵۰ تن.
مس: بیش از ۸ میلیون تن مس محتوی.
سرب و روی: بیش از ۱۰ میلیون تن کانسنگ پرعیار.
بوکسیت و آلومینیوم، سنگآهن، خاک نسوز: دهها میلیون تن.
غیرفلزیها: میلیاردها تن سیلیس، خاک صنعتی، سنگهای تزئینی.
ارزش کل اقتصادی: حدود ۱۹۰–۲۲۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
نتیجهگیری
با وجود این حجم از ذخایر معدنی و ظرفیت ایجاد صنایع تبدیلی در حوزههای طلا، مس، سرب و روی، آلومینیوم، سیلیس و سنگهای تزئینی، هفت استان آذربایجان جنوبی میتوانند تنها با اتکاء به بخش معدن – و بدون در نظر گرفتن ظرفیتهای عظیم کشاورزی، باغداری، دامداری و حتی ذخایر نفتی مغان – اقتصادی قدرتمند و قابل مقایسه با اقتصاد کشورهای اروپایی همچون پرتغال، فنلاند یا جمهوری چک داشته باشند.
به شرطی که ملت تورک آذربایجان جنوبی، حق حاکمیت سرزمینی و حق تعیین سرنوشت خود را تحت یک واحد سیاسی به دست بگیرند.
فهرست منابع علمی و سازمانی
سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی ایران.
ایمیدرو – شرکت ملی صنایع مس ایران.
سازمان صنعت، معدن و تجارت استانهای: اردبیل، همدان، مرکزی، قزوین.
خبرگزاری ایرنا و مهر – گزارشهای معادن و ذخایر.
مقالات دانشگاه تبریز، دانشگاه بوعلیسینا، دانشگاه اراک.
رحمانی، م. و همکاران (۱۳۹۸). “بررسی زمینشناسی و کانهزایی کانسار زرشوران و مس سونگون”. مجله علوم زمین.
نیکنفس، ح. و همکاران (۱۳۹۵). “مطالعات ژئوشیمیایی معدن سرب و روی انگوران”. مجله اکتشافات معدنی ایران.
احمدی، س. (۱۳۹۶). “پتانسیلسنجی منابع معدنی استان همدان”. فصلنامه زمینشناسی ایران.
سعیدی، ع. و همکاران (۱۴۰۰). “بررسی پهنههای معدنی مشگینشهر”. نشریه زمینشناسی ایران.
صادقی، ف. (۱۳۹۷). “پتانسیل سنگهای تزئینی محلات”. نشریه مهندسی معدن ایران.
