Onilliklər boyu diqqətsiz qaldıqdan sonra Rəbi Rəşidinin dünya irsi siyahısına salınması istiqamətində işlər sürətlənir

GADTB: Təbrizin şimal-şərqində yerləşən Rəbi Rəşidi Azərbaycanın Elxanilər dövrünə aid ən mühüm mədəni və elmi abidələrindən biri hesab olunur. VIII hicri əsrində Rəşidəddin Fəzlullah Həmədani tərəfindən yaradılan bu kompleks əslində universitet, məktəblər, kitabxanalar, tədqiqat mərkəzləri, emalatxanalar və müxtəlif xidmət obyektlərini özündə birləşdirən böyük elm və mədəniyyət şəhərciyi idi.

Tarixi mənbələrdə dünyanın müxtəlif bölgələrindən minlərlə tələbə və müəllimin burada fəaliyyət göstərdiyi qeyd olunur. Bu xüsusiyyət Rəbi Rəşidini dünyanın ilk beynəlxalq ali təhsil və elmi mərkəzlərindən birinə çevirib.

Şərqi Azərbaycan vilayətinin valisi Bəhram Sərməst Rəbi Rəşidinin tarixi əhəmiyyətini vurğulayaraq bildirib ki, ərazinin tam şəkildə azad olunması arxeoloji qazıntıların genişləndirilməsinə və dünya irsi qeydiyyatı prosesinin sürətlənməsinə imkan verəcək.

Onun sözlərinə görə, kompleksin bərpası və dünya irsi siyahısına daxil edilməsi üçün mövcud maneələrin aradan qaldırılması, eləcə də hüquqi və icra mexanizmlərindən daha səmərəli istifadə olunması vacibdir. Vali həmçinin abidənin tanıdılması üçün bölgənin elmi və texnoloji potensialından yararlanmağın əhəmiyyətini qeyd edib.

Bu istiqamətdə Əbdülrəza Gülpayiqani də Rəbi Rəşidinin tarixi məhəlləsinin dünya irsi qeydiyyatı prosesinin başladığını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, hazırda milli irs siyahısında olan qalıqların gələcəkdə UNESCO Dünya İrsi Siyahısına təqdim olunması planlaşdırılır.

Gülpayiqani bildirib ki, bunun üçün giriş yollarının açılması, bəzi torpaq sahələrinin alınması və tarixi ərazinin abadlaşdırılması kimi tədbirlərin həyata keçirilməsi zəruridir.

Tarixi mənbələrə əsasən, Rəb-i Rəşidi öz dövründə bir neçə fakültəyə malik böyük elmi-təhsil kompleksi olub və müxtəlif ölkələrdən gələn minlərlə tələbənin təhsil aldığı beynəlxalq elm mərkəzi kimi fəaliyyət göstərib.

Qeyd edək ki, Rəbi Rəşidi kompleksi 1975-ci ildə İranın milli abidələri siyahısına daxil edilib. Kompleksin vəqfnaməsi isə 2007-ci ildə UNESCO-nun “Dünya Yaddaşı” reyestrində qeydiyyata alınıb. Hazırda əsas məqsəd kompleksin özünün də Dünya İrsi Siyahısına daxil edilməsidir.