GADTB Güney Azərbaycan Demokratik Türk Birliyi
GADTB: Urmiya gölü vədlərlə, iclaslarla, konfranslarla və parlaq hesabatlarla xilas olmayacaq. Bu həyati əhəmiyyətli su hövzəsi illərdir ki, yanlış idarəetmənin, ləng qərarların, qısamüddətli siyasətlərin və hövzədə su istehlakının islahı üçün ciddi iradənin olmamasının qurbanıdır. Buna baxmayaraq, Urmiya Gölünün Bərpası Qərargahının bu gün konkret olaraq nə iş gördüyü, hansı səlahiyyətlərə malik olduğu, nə qədər büdcə aldığı və hansı göstəricilər üzrə ictimaiyyət qarşısında cavabdeh olduğu aydın deyil.
Nə üçün gölün su səviyyəsi, sahəsi, su həcmi, ayrılan ekoloji su payı, qanunsuz quyuların vəziyyəti, bəndlərin fəaliyyəti və kənd təsərrüfatında su istehlakının real azaldılması barədə şəffaf və müntəzəm hesabatlar dərc edilmir? Niyə məsul şəxslər yalnız yağıntılardan sonra suyun müvəqqəti artmasını “uğur” kimi təqdim edir, lakin quraqlıq və suyun geri çəkildiyi dövrlərdə ictimaiyyətə aydın izahat vermirlər?
Yağıntılar nəticəsində göldə suyun müvəqqəti artması “bərpa” demək deyil. Həqiqi bərpa yalnız ekoloji su payının davamlı təmin olunması, qanunsuz su götürülməsinin dayandırılması, kənd təsərrüfatında su istehlakının həqiqətən azaldılması, əkin strukturunun dəyişdirilməsi və bəndlərin idarə olunmasının gölün yaşamasına xidmət etməsi ilə mümkündür. Əks halda yuxarı axında su saxlanılır, aşağı axında isə insanlara duz və toz qalır.
Fermerləri iqtisadi dəstək olmadan su istehlakını azaltmağa məcbur etmək mümkün deyil. Dövlət əkin strukturunun dəyişdirilməsi, gəlirlərin sığortalanması, az su tələb edən məhsulların dövlət tərəfindən alınması, suvarma sistemlərinin modernləşdirilməsi, maarifləndirmə və zərərlərin kompensasiyası üçün real proqram hazırlamalıdır. Dövlət idarəçiliyində islahat aparılmadan bütün yükün insanların və istehsalçıların üzərinə qoyulması nə ədalətlidir, nə də səmərəli.
İnsanlar da bilməlidirlər ki, Urmiya gölünün xilas edilməsi yalnız dövlətin vəzifəsi deyil. Qanunsuz su götürülməsinin qarşısının alınması, suya qənaət, əkin strukturunun dəyişdirilməsinə dəstək, bitki örtüyünün qorunması və davamlı ictimai nəzarət hövzə sakinlərinin sosial məsuliyyətinin bir hissəsidir. Bununla belə, əsas məsuliyyət yenə də səlahiyyətə, büdcəyə və icra imkanlarına malik dövlət qurumlarının üzərinə düşür.
Əsas sual budur: Urmiya Gölünün Bərpası Qərargahı niyə ölkənin idarəetmə sistemində təsirsiz, səssiz və ictimai hesabatlılığı olmayan bir quruma çevrilib? Əgər fəaliyyət göstərirsə, işini rəqəmlər, vaxt cədvəli və konkret nəticələrlə açıqlasın. Əgər səlahiyyəti və büdcəsi yoxdursa, bunu açıq şəkildə elan etsin.
Urmiya gölünün yeni çıxışlara, simvolik səfərlərə və növbəti vədlərə ehtiyacı yoxdur. Ona çətin qərarlar, vahid idarəetmə, davamlı maliyyələşmə, şəffaf məlumatlar və qanunsuz su istifadəsinə qarşı qəti tədbirlər lazımdır.
Artıq quraqlığın, sanksiyaların, maliyyə çatışmazlığının və qurumlararası fikir ayrılıqlarının arxasında gizlənmək dövrü başa çatıb. Urmiya gölünün quruması təkcə ekoloji problem deyil, həm də ölkənin şimal-qərbində milyonlarla insanın sağlamlığı, kənd təsərrüfatı, iqtisadiyyatı, miqrasiya, ərzaq təhlükəsizliyi və gələcəyi üçün birbaşa təhlükədir.
Əgər bu gün ciddi addımlar atılmasa, sabah heç bir məsul şəxs xəbərdarlıqlardan xəbərsiz olduğunu iddia edə bilməyəcək. Tarix Urmiya gölünün məhvini səssiz izləyənlər haqqında öz hökmünü verəcək.
