GADTB Güney Azərbaycan Demokratik Türk Birliyi
GADTB: Məktəblərin açılması münasibətilə #بالامین_آدی kampaniyası və @dan.magazin səhifəsi “Mənim «ana dilim» tədris olunmadı; «ana adım» da qadağan edildi” başlıqlı paylaşım yayımlayaraq türk adlarının qadağan olmasına görə doğum haqqında şəhadətnamə verilməyən 14 azərbaycanlı uşağın adlarını açıqlayıb.
Kampaniya vurğulayıb ki, şəhadətnaməsiz qalan uşaqların sayı əslində daha çoxdur. Lakin bir çox valideyn övladlarının vəziyyətini ictimailəşdirməkdən çəkinir.
Balamin Adı kampaniyası yazıb: “Bu gün, 1 mehr, yeni tədris ilinin başlanğıcıdır və milyonlarla uşaq həvəslə məktəbə yollanır. Məktəb onların həmyaşıdları ilə birlikdə öyrəndiyi, təcrübə qazandığı və inkişaf etdiyi məkandır. Lakin milyonlarla türk, kürd, ərəb, bəluç, lor, gilək və digər xalqlara mənsub vətəndaş üçün bu gün illərdir davam edən ayrı-seçkilik və məhrumiyyəti xatırladır; «ana dilində təhsil hüququndan» məhrumiyyət.”
İran İslam Respublikası Konstitusiyasının 15-ci maddəsində deyilir: “Mətbuatda və kütləvi informasiya vasitələrində yerli və etnik dillərdən istifadə, habelə məktəblərdə onların ədəbiyyatının fars dili ilə yanaşı tədrisi azaddır.”
Maddənin icrasının mütləq şəkildə “ana dilində təhsil” mənasına gəlməməsinə baxmayaraq, təxminən yarım əsr keçməsinə rəğmən, hətta bu maddənin tətbiqi də hələ həyata keçirilməyib.
Son illərdə bu maddənin icra olunacağı vədi ilə hakimiyyətə gələn şəxslər arasında Həsən Ruhani və Məsud Pezeşkian da olub. Lakin nəinki bu vəd həyata keçirilib, hətta bir çox uşaq “ana adından” da məhrum edilib. Hər il çox sayda uşaq Qeydiyyat İdarəsinin onların türk adlarına etiraz etməsi səbəbindən aylarla, hətta illərlə şəhadətnaməsiz qalır.
Bu vəziyyət valideynlərin övladlarına ad seçmək hüququnun pozulması ilə yanaşı, ölkədə bərabərlik, insan ləyaqəti və mədəni müxtəlifliyə hörmət prinsipləri ilə də ziddiyyət təşkil edir və genişmiqyaslı nəticələrə səbəb olur. Bunlara uşaqların sığorta, peyvənd, tibbi və səhiyyə xidmətləri, subsidiyalar və Ədalət Səhmlərindən məhrum qalması, həmçinin valideynlərin stress və psixoloji təzyiqə məruz qalması, uşaqlarda ayrı-seçkilik və cəmiyyətdən kənarlaşdırılma hissinin yaranması daxildir.
Bu istiqamətdə ötən il məsələ ilə bağlı narahatlıq keçirən vətəndaşlar “Uşaqların adlarının seçilməsində valideynlərin hüququnun təmin edilməsi üçün Qeydiyyat İdarəsi haqqında qanunun 20-ci maddəsinin dəyişdirilməsi tələbi” adlı kampaniyanı rəsmi “Karzar” platformasında başladıb.
Kampaniya çərçivəsində qanunun parlamentdə dəyişdirilməsi və valideynlərin uşaqlarına ad seçmək hüququnun təmin olunması məqsədilə “Qeydiyyat İdarəsi haqqında qanunun 20-ci maddəsinə dəyişiklik layihəsi” təqdim edilib.
Kampaniyanı 17 mindən çox insan imzalayıb. 1404-cü ilin xordad ayında “Karzar” platforması rəsmi məktublarla prezident Məsud Pezeşkiana və İslam Şurası Məclisinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibafa müraciət edərək bu ictimai tələbin araşdırılmasını istəyib.
Bununla belə, indiyədək hökumət və parlament tərəfindən bu tələbin həyata keçirilməsi istiqamətində hər hansı praktiki addım atılmayıb.
