GADTB Güney Azərbaycan Demokratik Türk Birliyi
GADTB: «Reuters» xəbər agentliyi cümə günü, avqustun 21-də bildirib ki, ötən həftə Çindəki alıcılara İran xam neftinin tədarükü azalıb. Buna səbəb ABŞ-ın dəniz mühasirəsinin Tehranın ixrac yüklərinin daşınmasına mane olması və Vaşinqtonun yeni sanksiyalar tətbiq edə biləcəyi ilə bağlı təhdidlərin artmasıdır.
ABŞ iyulun 13-də iki ölkə arasında müharibənin dayandırılması ilə bağlı razılaşmanın dağılması ilə eyni vaxtda İranın dəniz daşımalarına və limanlarına qarşı mühasirəni yenidən tətbiq edib. Məqsəd Tehranın əsas xarici valyuta gəliri mənbəyi olan neft satışını dayandırmaq və müharibə zamanı enerji infrastrukturuna dəymiş zərərləri daha da artırmaq olub.
Mövzu ilə bağlı məlumatlı dörd ticarət mənbəyinin bildirdiyinə görə, sentyabr və oktyabr aylarında Çinə çatdırılması nəzərdə tutulan İran neft yüklərinin satış təkliflərinin sayı iyul və avqust ayları üçün təklif olunan yüklərlə müqayisədə azalıb. Mənbələr bu azalmanın səbəbini artıq tankerlərə yüklənərək dənizdə olan neftin əvvəlcədən satılması ilə izah ediblər.
Gəmiçilik məlumatlarını izləyən «Kpler» şirkətinin məlumatlarına əsasən, İranın neft ixracı iyulun ortalarından etibarən azalıb. Həmin vaxtdan bəri İran xam nefti daşıyan supertankerlərin Hörmüz boğazından keçməsi ilə bağlı müşahidə edilən heç bir məlumat qeydə alınmayıb. Bununla belə, bir çox gəmilərin mövqelərini göstərən ötürücüləri söndürməsi onların izlənməsini çətinləşdirir.
«Reuters» yazır ki, tədarükün azalması Çində adətən «çaydanlar» adlandırılan müstəqil neft emalı zavodlarının əsas xammal təminatını təhlükə altına salır. Şərqi Çinin Şandun əyalətində yerləşən bu zavodlar ölkənin neft emalı gücünün təxminən beşdə birini təşkil edir və sanksiyalı neftin əsas alıcıları hesab olunur.
Üç ticarət mənbəyinin sözlərinə görə, adətən güzəştlə satılan İran xam neftinin bəzi yükləri hazırda «Brent» neftinin fyuçers qiymətindən daha yüksək qiymətə təklif olunur.
«Kpler»in məlumatları göstərir ki, ABŞ-ın mühasirə zonasından kənarda, dənizdə yerləşən üzən anbarlardakı İran xam neftinin ehtiyatları mühasirənin yenidən tətbiqindən əvvəlki təxminən 105 milyon barreldən 80 milyon barrelə qədər azalıb.
İki mənbə Asiya sularında hazırda cəmi təxminən 30 milyon barrel İran xam neftinin qaldığını və bunun adi səviyyənin yarısı olduğunu təxmin edib.
«Kpler»in baş xam neft analitiki Moyo Çjou cümə günü «LinkedIn»də yazıb: «Bu, alıcıların sentyabrın sonundan sonrakı dövr üçün İrandan yeni tədarüklərlə faktiki olaraq qarşılaşmaya biləcəyini göstərir, çünki indiyədək İran nefti daşıyan heç bir tanker ABŞ-ın mühasirəsini yarmağa nail olmayıb.»
